Phát âm an ang tiếng Trung: vì sao người Việt hay lẫn -n và -ng, luyện thế nào
Bạn định nói 晚上 (buổi tối) mà người nghe lại hiểu thành 网上 (trên mạng)? Hai từ này khác nhau chủ yếu ở âm cuối: -n hay -ng. Tiếng Việt có đủ cả hai âm cuối này, nên cái khó không nằm ở chỗ thiếu âm. Người Việt hay vấp ở ba chỗ: nói nhanh thì đọc lẫn, đọc en/eng theo chữ e tiếng Việt, và không nhớ chữ nào tận cùng bằng -n, chữ nào bằng -ng.
Phát âm an ang tiếng Trung: -n và -ng khác nhau ở đâu
Vận mẫu có âm cuối mũi trong pinyin chia thành hai nhóm. Nhóm -n kết thúc bằng đầu lưỡi chạm vào lợi trên, ngay sau răng cửa trên. Nhóm -ng kết thúc khi đầu lưỡi hạ xuống, cuống lưỡi nâng lên chạm phần mềm phía sau vòm miệng, miệng vẫn hé. Hơi đi ra đằng mũi ở cả hai nhóm.
| Vần | Lưỡi khi kết thúc | Gần với âm Việt | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| an | đầu lưỡi chạm lợi trên | an | 饭 fàn (cơm), 班 bān (lớp, ca) |
| ang | cuống lưỡi nâng, đầu lưỡi hạ | ang, miệng mở rộng hơn | 放 fàng (đặt, để), 帮 bāng (giúp) |
| en | đầu lưỡi chạm lợi trên | ân | 很 hěn (rất), 人 rén (người) |
| eng | cuống lưỡi nâng, đầu lưỡi hạ | âng | 冷 lěng (lạnh), 朋 péng (trong 朋友, bạn bè) |
| in | đầu lưỡi chạm lợi trên | in | 心 xīn (tim, lòng), 金 jīn (vàng) |
| ing | cuống lưỡi nâng, đầu lưỡi hạ | inh | 星 xīng (sao), 京 jīng (kinh đô) |
Cột “gần với âm Việt” chỉ để bạn bắt đầu, không phải đọc y hệt. Chú ý nhất là chữ e trong en và eng: nó không đọc như “e” trong “xẻng”, mà gần với “â”. 很 đọc gần “hẩn”, không phải “hẻn”. 冷 đọc gần “lẩng”, không phải “lẻng”.
Hai vần hay bị đọc theo mặt chữ: ian đọc gần “iên” (天 tiān gần “thiên”), không đọc “i-an”. ong đọc gần “ung” (中 zhōng gần “chung”), nhưng môi giữ tròn và hé đến hết âm, không ngậm môi lại như cuối chữ “ung”, “ong” tiếng Việt.
Tự kiểm tra: bạn có đang đọc lẫn -n và -ng?
Đọc to từng cặp trong bảng dưới, mỗi cặp hai lượt, rồi tự hỏi: hai từ trong cặp nghe có khác nhau không? Nếu bạn ghi âm lại mà chính mình không phân biệt được, người Trung nghe cũng sẽ khó phân biệt.
| Tận cùng -n | Tận cùng -ng | Nhầm thì thành |
|---|---|---|
| 晚上 wǎnshang (buổi tối) | 网上 wǎngshàng (trên mạng) | hẹn “tối nay” thành “trên mạng” |
| 班 bān (lớp, ca làm) | 帮 bāng (giúp) | 上班 (đi làm) nghe lạ tai |
| 饭 fàn (cơm) | 放 fàng (đặt, để) | 吃饭 (ăn cơm) nghe sai |
| 金鱼 jīnyú (cá vàng) | 鲸鱼 jīngyú (cá voi) | con cá nhỏ thành con cá rất lớn |
| 人民 rénmín (nhân dân) | 人名 rénmíng (tên người) | hai nghĩa khác hẳn |
| 陈 Chén (họ Trần) | 成 chéng (thành, trở thành) | gọi sai họ người khác |
- Đọc chậm từng chữ thì phân biệt được an và ang
- Đọc 很 thành “hẻn”, 冷 thành “lẻng”
- Nói nhanh cả câu thì -n và -ng nghe như nhau
- Gặp chữ mới không biết nó tận cùng -n hay -ng
- Chưa từng ghi âm để nghe lại chính mình
Vì sao người Việt hay lẫn -n và -ng
Thứ nhất, thói quen của giọng nói hằng ngày. Trong cách nói của nhiều người, cặp “lan” và “lang”, “ân” và “âng” nghe khá gần nhau mà vẫn hiểu được, vì tiếng Việt có ngữ cảnh đỡ lại. Bạn thử đọc “lan” rồi “lang”. Nếu chính bạn thấy hai tiếng gần như một, bạn sẽ mang thói quen đó sang tiếng Trung.
Thứ hai, đọc pinyin theo chữ quốc ngữ. Pinyin dùng chữ cái Latin nên mắt tự đọc theo tiếng Việt. Chữ e trong en/eng, cụm ian, vần ong là ba chỗ mắt đánh lừa tai nhiều nhất.
Thứ ba, học từ bằng mắt mà ít bằng tai. Nhiều người nhớ nghĩa và mặt chữ nhưng không để ý chữ đó tận cùng bằng gì. Khi nói nhanh, não chọn đại một âm cuối. Lỗi này không phải do tai kém. Nó chỉ cho thấy bạn chưa có thói quen để ý âm cuối khi học từ.
Lẫn âm cuối thường không làm người nghe hiểu sai cả câu, vì ngữ cảnh đỡ lại. Nhưng nó làm bạn nghe “lơ lớ”, và với các cặp như 晚上 / 网上 thì nghĩa đổi thật. Lỗi thanh điệu là chuyện khác, đã có bài riêng về biến điệu thanh 3, 不 và 一 và các âm người Việt hay phát âm sai.
Mẹo Hán Việt: đoán chữ tận cùng -n hay -ng
Đây là lợi thế riêng của người Việt. Âm cuối của âm Hán Việt khớp với âm cuối pinyin rất đều, ngoại lệ hiếm. Biết âm Hán Việt của chữ là đoán được nó tận cùng -n hay -ng.
| Âm Hán Việt tận cùng | Pinyin tận cùng | Ví dụ |
|---|---|---|
| -n | -n | 安 an → ān, 山 sơn → shān, 天 thiên → tiān, 民 dân → mín |
| -m | -n | 三 tam → sān, 心 tâm → xīn, 金 kim → jīn, 南 nam → nán |
| -ng | -ng | 中 trung → zhōng, 方 phương → fāng, 帮 bang → bāng |
| -nh | -ng | 明 minh → míng, 京 kinh → jīng, 情 tình → qíng, 生 sinh → shēng |
Cách nhớ gọn: Hán Việt có -n hoặc -m thì pinyin là -n; Hán Việt có -ng hoặc -nh thì pinyin là -ng. Tiếng Trung phổ thông không còn âm cuối -m, nên mọi chữ Hán Việt tận cùng -m đều chuyển sang -n. Đó là lý do 心 tâm đọc xīn, 金 kim đọc jīn.
Thử với câu mẫu trong bài đọc “Dọn dẹp phòng cuối tuần”. Câu này có đủ an, ang, ian, in và ing:
房间 là phòng gian: phòng (-ng) → fáng, gian (-n) → jiān. 干净 là can tịnh: can (-n) → gān, tịnh (-nh) → jìng. 心情 là tâm tình: tâm (-m) → xīn, tình (-nh) → qíng. Đọc to câu này, dừng ở từng chữ để kiểm tra lưỡi đang ở đâu.
Luyện -n và -ng từng bước, làm được ngay hôm nay
- 1Soi gương, đọc an rồi giữ nguyên miệng: đầu lưỡi phải đang chạm lợi trên
- 2Đọc ang rồi giữ: đầu lưỡi nằm thấp, miệng hé, cuống lưỡi nâng
- 3Đọc nối an–ang, en–eng, in–ing thật chậm, kéo dài âm cuối
- 4Đọc từng cặp từ: 班 / 帮, 饭 / 放, 晚上 / 网上
- 5Đọc một câu mẫu có nhiều -n, -ng, ghi âm rồi nghe lại
Bước giữ nguyên miệng là bước quan trọng nhất. Khi bạn dừng lại ở cuối âm, lưỡi không thể “lướt” qua được nữa, và bạn tự biết mình đang đọc -n hay -ng. Làm vài ngày, lưỡi sẽ quen điểm dừng.
Sau phần từng cặp từ, chuyển sang câu. Câu này trong bài đọc “Chuyển đến nhà mới” có bān, tiān, hěn, péng, bāng, máng:
Đọc chậm trước: 搬 (-n), 天 (-n), 很 (en, gần “hẩn”), 朋 (eng, gần “bâng” nhưng âm đầu bật hơi), 帮忙 (hai lần -ng). Khi đã đúng, đọc nhanh dần mà vẫn giữ điểm dừng của lưỡi.
Trong hội thoại mẫu “Hỏi đường đi thẳng và rẽ hướng”, người chỉ đường nói ga tàu nằm cạnh ngân hàng, người hỏi đường nhắc lại mốc đó cho chắc:
Câu này có yín (-n), háng (-ng), páng (-ng), biān (-n). 银行 là ngân hàng: ngân (-n) → yín, hàng (-ng) → háng. Mẹo Hán Việt cho kết quả đúng ngay.
Khi đã quen câu ngắn, thử một câu nói ở xưởng. Trong hội thoại mẫu “Giới thiệu tổ và công đoạn”, tổ trưởng giao việc và dặn kỹ, công nhân mới đáp:
认真 rènzhēn có hai âm en liền nhau, đọc gần “rân chân” chứ không phải “ren chen”. 明 míng là -ng, đúng với âm Hán Việt minh. Đây là câu bạn sẽ dùng thật, nên đọc đúng âm cuối ngay từ đầu.
Làm trên 123tiengtrung.com thế nào
Trên 123tiengtrung.com, bạn có thể luyện âm cuối theo thứ tự sau:
- Nghe chuẩn từng vần: mở Bảng pinyin. Bài 1–2 và bảng ghép âm dùng được với mọi tài khoản; bài 3–12 có ở gói Premium hoặc trong thời gian dùng thử.
- Nhìn khẩu hình: mở Khẩu hình để xem miệng và lưỡi khi phát âm, rồi tự soi gương làm theo.
- Luyện thanh điệu đi kèm: âm cuối đúng mà thanh sai thì vẫn khó nghe. Mục Thanh điệu giúp bạn luyện riêng phần này.
- Đưa vào câu: mở Giao tiếp, chọn một hội thoại, nghe audio giọng thật từng câu rồi nói đuổi theo. Gói Premium cho ghi âm giọng bạn để nghe lại, so với giọng mẫu. Tài khoản miễn phí có hạn mức câu nghe mỗi ngày.
Giới hạn cần biết: web không chấm phát âm tự động. Web không nói cho bạn biết bạn vừa đọc -n hay -ng. Bạn phải tự nghe lại bản ghi âm và so với giọng mẫu. Nếu có người nói tiếng Trung bên cạnh, nhờ họ nghe các cặp 班 / 帮, 晚上 / 网上 là cách kiểm tra nhanh nhất.
Hỏi đáp về phát âm an, ang, en, eng, in, ing
Câu hỏi thường gặp
Tiếng Việt có âm an và ang, sao vẫn đọc sai?
Vì trong giọng nói hằng ngày, nhiều người đọc hai âm này khá gần nhau. Khi chuyển sang tiếng Trung, thói quen đó đi theo. Cần luyện chậm, giữ nguyên miệng ở cuối âm để lưỡi quen điểm dừng.
en và eng đọc như thế nào cho gần đúng?
en gần “ân”, eng gần “âng”. Chữ e ở đây không đọc như “e” trong tiếng Việt. 很 hěn gần “hẩn”, 冷 lěng gần “lẩng”.
Làm sao biết một chữ tận cùng -n hay -ng?
Dựa vào âm Hán Việt: Hán Việt tận cùng -n hoặc -m thì pinyin là -n; tận cùng -ng hoặc -nh thì pinyin là -ng. Ví dụ 心 tâm → xīn, 明 minh → míng.
Đọc lẫn -n và -ng có làm người Trung hiểu sai không?
Thường thì ngữ cảnh giúp họ đoán được, nhưng bạn sẽ nghe lơ lớ. Với các cặp như 晚上 / 网上, 金鱼 / 鲸鱼 thì nghĩa đổi hẳn.
Web có chấm xem mình đọc đúng -n, -ng chưa?
Không. Web có audio giọng mẫu, ghi âm nghe lại (gói Premium) và mục khẩu hình để bạn tự so, nhưng không chấm phát âm tự động.
Bài do Xteam 123tiengtrung.com biên soạn