Bổ ngữ kết quả 完, 好, 到, 懂, 见: làm xong, làm được, nghe thấy
Bổ ngữ kết quả là một từ đứng ngay sau động từ, cho biết hành động đã ra kết quả gì. 完 là làm xong, 好 là xong và đâu vào đấy, 到 là đạt được, 懂 là hiểu, 见 là thấy. 听 chỉ là nghe; 听懂 mới là nghe hiểu. Nói việc đã ra kết quả hay chưa thì phủ định bằng 没 (没听懂), không nói 不听懂.
Bổ ngữ kết quả là gì: 听 khác 听懂 thế nào
Tiếng Trung tách rõ hai việc: làm hành động, và hành động đó có ra kết quả hay không. 听 là nghe, 看 là nhìn, 找 là tìm. Muốn nói nghe xong mà hiểu, nhìn mà thấy, tìm mà thấy được, phải gắn thêm một từ chỉ kết quả ngay sau động từ.
Tiếng Việt cũng có cách nói này: “làm xong”, “tìm thấy”, “nghe hiểu”. Khác ở chỗ người Việt hay bỏ phần kết quả khi đã rõ, còn tiếng Trung thì thường phải nói ra. “Tôi tìm rồi” và “Tôi tìm thấy rồi” là hai câu khác hẳn nhau: 我找了 và 我找到了.
| Bổ ngữ | Nghĩa | Hay đi với | Dịch |
|---|---|---|---|
| 完 | xong, hết | 做完, 看完, 写完, 吃完 | làm xong, đọc xong, viết xong, ăn hết |
| 好 | xong và đâu vào đấy, sẵn sàng | 准备好, 写好, 穿好, 收拾好 | chuẩn bị xong, viết xong, mặc xong, dọn dẹp xong |
| 到 | đạt được, tới được | 找到, 听到, 看到, 学到, 搬到 | tìm thấy, nghe thấy, học được, chuyển đến |
| 懂 | hiểu | 听懂, 看懂 | nghe hiểu, đọc hiểu |
| 见 | thấy (bằng mắt, tai) | 看见, 听见 | nhìn thấy, nghe thấy |
Khung chung rất gọn: động từ + bổ ngữ kết quả + (了) + tân ngữ. Bổ ngữ dính liền với động từ, không chen gì vào giữa, trừ 得 / 不 của bổ ngữ khả năng (听得懂, 做不完) nói ở phần dưới.
完: làm xong, làm hết
完 cho biết hành động đã đi tới cuối, khối lượng việc đã hết. Trong hội thoại mẫu báo cáo tiến độ, người giao việc dặn:
Trong một bài đọc ngữ pháp về buổi diễn của lớp, người kể nói đã viết xong bản đầu tiên. Để ý 了 đứng sau 完, không đứng giữa 写 và 完:
Chèn 不 vào giữa động từ và 完 thì câu chuyển sang nghĩa “không thể làm xong”. Đây là dạng bổ ngữ khả năng, hay gặp khi than việc nhiều:
好: xong và đâu vào đấy
好 cũng dịch được là “xong”, nhưng nhấn vào chỗ việc đã làm ổn thoả, sẵn sàng cho bước sau. 做完 chỉ nói việc đã hết; 做好 nói việc đã xong và đạt yêu cầu. Trong bài đọc ngữ pháp về đi chợ với bà, người bán cá làm rất nhanh:
好 hay đi với những việc chuẩn bị: mặc đồ, sắp xếp, điền giấy tờ. Hai câu mẫu, một từ bài đọc về ngày tốt nghiệp, một từ hội thoại khám sức khoẻ đầu vào (người đi khám báo đã viết xong phần được dặn rồi hỏi tiếp):
Cùng một việc, chọn 完 hay 好 tuỳ bạn muốn nhấn điều gì. Báo “đơn này làm hết rồi” thì 做完了; báo “phần của em đã làm ổn, anh kiểm được rồi” thì 做好了.
到: đạt được, tới được
到 cho biết hành động đã chạm được mục tiêu: tìm mà thấy, nghe mà thấy, học mà thu được. Bài đọc ngữ pháp về buổi diễn của lớp có câu:
Với 听, 看, 到 là “thấy”. Câu hỏi khi kiểm tra một người có còn nghe được không, trong hội thoại mẫu ở bệnh viện:
Phủ định là 没 + động từ + 到, như lời xin lỗi vì lỡ cuộc gọi trong một hội thoại mẫu:
Sau động từ di chuyển, 到 + nơi chốn là “tới đâu”: 搬到, 走到, 送到. Bài đọc ngữ pháp về chuyển nhà mở đầu bằng câu:
懂 và 见: nghe hiểu, nhìn thấy, nghe thấy
懂 đi với 听 và 看: 听懂 là nghe hiểu, 看懂 là đọc hiểu (nhìn chữ, nhìn bảng mà hiểu). Trong hội thoại mẫu nhận việc vật tư ở xưởng may, người hướng dẫn dặn bước đầu tiên:
看不懂 là “đọc không hiểu được”. Một công nhân nhờ phiên dịch (翻译) họ Hoàng giải thích phiếu kỹ thuật:
见 là thấy qua giác quan: 看见 là nhìn thấy, 听见 là nghe thấy. Khi nói nhìn thấy, 看见 và 看到 dùng gần như nhau. Câu trong bài đọc kể chuyện giúp người lạ:
Còn khi ai đó gọi mà bạn không nghe thấy:
Phủ định, câu hỏi và vị trí 了
Nói về việc đã ra kết quả hay chưa thì phủ định bằng 没: 没听懂, không nói 不听懂. 不 hay gặp nhất khi chen vào giữa, thành nghĩa “không thể” (听不懂). 不 + động từ + bổ ngữ chỉ gặp trong câu điều kiện, kiểu 不做完不能下班 (chưa làm xong thì không được tan ca).
| Dạng | Khung | Ví dụ | Nghĩa |
|---|---|---|---|
| Khẳng định | V + bổ ngữ + 了 | 我听懂了。 | Tôi nghe hiểu rồi. |
| Phủ định | 没 + V + bổ ngữ (không có 了) | 我没听懂。 | Tôi chưa nghe hiểu. |
| Câu hỏi | V + bổ ngữ + 了吗 / 没有 | 你听懂了吗? / 你听懂没有? | Bạn nghe hiểu chưa? |
| Có thể | V + 得 + bổ ngữ | 我听得懂。 | Tôi nghe hiểu được. |
| Không thể | V + 不 + bổ ngữ | 我听不懂。 | Tôi nghe không hiểu được. |
没听懂 và 听不懂 khác nhau ở chỗ: 没听懂 nói lần này bạn chưa hiểu; 听不懂 nói bạn không đủ sức hiểu, ví dụ vì nghe quá khó. Khi thầy giảng một câu mà bạn lỡ mất, nói 没听懂 rồi nhờ nói lại là hợp nhất:
Tân ngữ đứng sau cả cụm: 看完这本书, 找到钱包. Nếu tân ngữ dài hoặc muốn nhấn vào vật bị xử lý, đưa nó lên trước bằng 把: 把书看完. Cách dùng 把 xem thêm ở bài câu chữ 把, còn vị trí 了 ở bài cách dùng chữ 了.
Lỗi người Việt hay mắc với bổ ngữ kết quả
Dùng 不 để phủ định kết quả đã qua
✗ 我不听懂。 → ✓ 我没听懂。 hoặc ✓ 我听不懂。 Lý do: tiếng Việt nói “tôi không hiểu”, nên dễ đặt 不 lên trước. Kết quả của một lần nghe dùng 没; muốn nói không đủ sức hiểu thì chen 不 vào giữa.
Bỏ mất bổ ngữ, nói 找 thay cho 找到
Muốn báo “tìm thấy ví rồi”: ✗ 我找了钱包了。 → ✓ 我找到钱包了。 Lý do: 找了 chỉ là đã tìm, chưa chắc đã thấy. Muốn nói tìm thấy, phải có 到. Tương tự, “tôi không nghe thấy” là 我没听见 hoặc 我没听到, không phải 我没听 (tôi đã không nghe, không để ý nghe). Còn “không chịu nghe” lại là 不听.
Đặt 了 vào giữa động từ và bổ ngữ
✗ 我写了完作业。 → ✓ 我写完作业了。 hoặc ✓ 我写完了作业。 Lý do: động từ và bổ ngữ dính liền thành một khối. 了 đứng sau cả khối, hoặc ở cuối câu.
Thêm 了 vào câu phủ định với 没
✗ 我没做完了。 → ✓ 我没做完。 hoặc ✓ 还没做完。 Lý do: 没 đã nói việc chưa xảy ra xong, nên không đi kèm 了 chỉ sự hoàn thành. Muốn nói “vẫn chưa xong”, thêm 还 trước 没.
Vài câu mẫu trong bài có từ ngoài cấp 4. Bảng dưới để bạn đọc hiểu:
| Từ | Pinyin | Nghĩa |
|---|---|---|
| 收拾 | shōushi | dọn dẹp, làm sạch |
| 项目 | xiàngmù | dự án |
| 剧本 | jùběn | kịch bản |
| 静音 | jìngyīn | để im lặng (điện thoại) |
| 物料清单 | wùliào qīngdān | danh mục vật tư |
| 工艺单 | gōngyìdān | phiếu kỹ thuật |
| 摔倒 | shuāidǎo | ngã |
Luyện bổ ngữ kết quả trên 123tiengtrung.com
Trên 123tiengtrung.com, bạn mở mục Ngữ pháp: các bài đọc như chuyển nhà, đi chợ, ngày tốt nghiệp có 搬到, 收拾好, 穿好 được đánh dấu ngay trên câu. Bấm từng cụm để xem pinyin và nghĩa.
Để quen miệng, vào Giao tiếp, mở bài báo cáo tiến độ công việc và nói đuổi theo các câu có 做完. Tài khoản miễn phí có hạn mức câu nghe mỗi ngày; nghe đầy đủ có ở gói Premium. Từ nào chưa chắc thì ôn ở Từ vựng.
Câu hỏi thường gặp
Bổ ngữ kết quả là gì?
Là một từ đứng ngay sau động từ, cho biết hành động ra kết quả gì: 做完 (làm xong), 找到 (tìm thấy), 听懂 (nghe hiểu), 看见 (nhìn thấy).
做完 và 做好 khác nhau thế nào?
做完 nhấn vào việc đã hết, không còn phần nào. 做好 nhấn vào việc đã xong và ổn thoả, đạt yêu cầu hoặc sẵn sàng cho bước sau.
Nói “tôi không hiểu” là 不懂, 没听懂 hay 听不懂?
不懂 là không hiểu nói chung. 没听懂 là lần này nghe chưa hiểu. 听不懂 là không đủ sức nghe hiểu. Khi lỡ một câu, dùng 没听懂 rồi nhờ nói lại.
看见 và 看到 có giống nhau không?
Khi nói nhìn thấy, hai từ dùng gần như nhau. 看到 còn dùng rộng hơn, ví dụ 看到了进步 (thấy được sự tiến bộ).
Bài do Xteam 123tiengtrung.com biên soạn