Từ vựng HSK5 (HSK 3.0): học danh sách dài thế nào cho nhớ lâu
Từ vựng HSK5 dài và nhiều từ trừu tượng, học theo thứ tự danh sách thì vài hôm là quên. Cách nhớ lâu hơn có bốn bước: kiểm tra trước để bỏ từ đã biết, chia từ thành ba nhóm theo âm Hán Việt, học từ trong cụm và trong câu, rồi ôn giãn cách mỗi ngày một ít. Bài này đi qua từng bước, kèm câu mẫu có từ cấp 5.
Danh sách từ vựng HSK5 khó ở đâu
Từ cấp 1–4 phần lớn là đồ vật, hành động, cảm xúc cụ thể. Lên cấp 5, danh sách có nhiều từ chỉ ý kiến, cách làm việc, sự thay đổi: 观点 (quan điểm), 效率 (hiệu suất), 调整 (điều chỉnh). Ngoài ra còn nhóm phó từ như 居然, 反而, 逐渐. Nhóm này không vẽ ra hình được, chỉ hiểu khi đặt vào câu.
Điều thứ hai dễ quên: danh sách cấp 5 nằm chồng lên từ của cấp 1–4. Đề HSK5 vẫn dùng rất nhiều từ cấp dưới, nên học từ mới mà để rơi từ cũ thì đọc bài vẫn vấp. Số từ chính thức của từng cấp có trên trang Từ vựng; bài Bộ từ vựng HSK 3.0 gồm những gì giải thích cách đọc danh sách.
Điều thứ ba là cách đề dùng từ. Theo cấu trúc đề HSK 3.0, cấp 5 có bài đọc dài với câu hỏi về ý của câu gạch chân, và phần Viết có bài ít nhất 200 chữ. Biết nghĩa một từ chưa đủ; bạn cần đoán được nghĩa của nó trong câu và tự dùng được nó. Các phần của đề có trong bài đề thi HSK5 mới.
Bước 1: kiểm tra để biết mình thiếu từ nào
Danh sách dài làm người ta muốn bắt đầu từ chữ đầu tiên. Nhưng chắc chắn bạn đã biết một phần, nhất là những từ trùng âm Hán Việt hoặc đã gặp khi đọc. Học lại từ đã biết là tiêu thời gian vào chỗ không cần.
Hãy làm một bài kiểm tra vốn từ cấp 5 trước. Từ nào chọn sai hoặc phải đoán thì đưa vào danh sách cần học. Làm tương tự với cấp 4: nếu còn hổng nhiều, ôn cấp 4 song song, vì đề cấp 5 vẫn dùng chúng.
Bước 2: chia từ HSK5 thành ba nhóm theo âm Hán Việt
Người Việt có lợi thế với từ cấp 5, vì nhiều từ trừu tượng là từ Hán Việt quen thuộc. Nhưng không phải từ nào cũng vậy. Chia danh sách thành ba nhóm, mỗi nhóm học một kiểu:
| Nhóm | Ví dụ | Cách học |
|---|---|---|
| Hán Việt trùng nghĩa tiếng Việt | 观点 quan điểm · 优势 ưu thế · 独立 độc lập · 坚强 kiên cường · 彻底 triệt để · 调整 điều chỉnh | Đọc âm Hán Việt, nhớ mặt chữ và pinyin; học nhanh |
| Hán Việt có, nhưng nghĩa trong câu lệch | 发挥 phát huy (còn là “thể hiện phong độ”) · 效率 hiệu suất (hay bị dịch thành “hiệu quả”) | Học kèm câu mẫu, ghi chú chỗ lệch |
| Hán Việt không giúp được | 居然 · 反而 · 尽量 · 逐渐 · 简直 | Chỉ học trong câu, học cả vị trí trong câu |
Nhóm thứ nhất là phần dễ ăn điểm. Đọc âm Hán Việt lên là bạn đoán được nghĩa, việc còn lại là nhớ mặt chữ và thanh điệu:
独立 (độc lập), 坚强 (kiên cường), 彻底 (triệt để) gần như dịch thẳng được. Lưu ý 彻底 trong câu trên dịch tự nhiên là “hoàn toàn”, chứ nói “triệt để thay đổi” thì hơi cứng.
Nhóm thứ hai nguy hiểm hơn, vì âm Hán Việt làm bạn tưởng đã biết. 发挥 đọc là phát huy, nhưng trong câu kể chuyện thi đấu, nó nghĩa là thể hiện phong độ:
Dịch “tôi phát huy rất kém” thì không ai nói vậy. Tương tự, 效率 là hiệu suất (làm được bao nhiêu trong một khoảng thời gian), còn “hiệu quả” theo nghĩa kết quả tốt hay xấu là 效果. Hai từ này hay bị dịch lẫn với nhau.
Bước 3: học từ trong cụm và trong câu
Từ cấp 5 hay đi thành cụm cố định. Học cả cụm thì vừa nhớ nghĩa, vừa dùng được ngay khi viết. Hai ví dụ với 效率 và 调整:
效率提高了 (hiệu suất tăng lên), 调整作息 (điều chỉnh giờ giấc sinh hoạt): ghi vào sổ cả cụm, đừng chỉ ghi một từ. Khi viết bài 200 chữ, bạn sẽ lấy ra cả cụm, không phải ghép từng chữ.
Với nhóm thứ ba, câu mẫu là cách duy nhất. 居然 chỉ điều xảy ra ngoài dự đoán, thường là bất ngờ:
反而 dùng khi kết quả đi ngược với điều người ta chờ đợi:
尽量 là cố hết mức có thể, đứng trước động từ; 逐渐 là dần dần, cũng đứng trước động từ:
Mẹo ghi sổ: mỗi phó từ một dòng, chép nguyên câu mẫu, gạch chân phó từ và động từ đứng sau nó. Nhìn lại vài lần, bạn quen luôn vị trí, không chỉ quen nghĩa.
Bước 4: ôn giãn cách, mỗi ngày một ít
Danh sách dài không học xong trong vài buổi dồn. Học ít mỗi ngày và ôn lại đúng lúc sắp quên thì nhớ lâu hơn học nhiều một lần. Một tuần có thể chia như sau:
| Ngày | Việc | Gợi ý |
|---|---|---|
| Đầu tuần | Một nhóm nhỏ từ nhóm Hán Việt trùng nghĩa | Đọc âm Hán Việt, chép mặt chữ |
| Giữa tuần | Một nhóm nhỏ từ nhóm lệch nghĩa và phó từ | Chép câu mẫu, gạch chân từ |
| Hôm sau mỗi buổi | Ôn lại từ của hôm trước | Che nghĩa, tự nói ra |
| Cuối tuần | Tự kiểm tra cả tuần | Từ sai đưa sang tuần sau |
| Mỗi ngày | Đọc một đoạn ngắn cấp 5 | Đánh dấu từ vừa học khi gặp lại |
Đọc mỗi ngày là phần hay bị bỏ nhất, nhưng lại giúp nhớ nhất: gặp lại từ trong một bài khác, bạn mới thật sự chắc nghĩa. Mục Đọc hiểu có bài theo cấp HSK, bấm từng cụm ra pinyin và nghĩa.
Vài từ trong câu mẫu cần lưu ý cấp. 作息 nằm ngoài cấp 5 (thuộc cấp 7), bạn chỉ cần đọc hiểu. 稳定 là từ cấp 5 nên học luôn, 冷静 là từ cấp 4 nên ôn lại:
| Từ | Pinyin | Nghĩa | Cấp |
|---|---|---|---|
| 作息 | zuòxī | giờ giấc làm việc và nghỉ ngơi | cấp 7, đọc hiểu là đủ |
| 稳定 | wěndìng | ổn định | cấp 5, nên học |
| 冷静 | lěngjìng | bình tĩnh | cấp 4, nên ôn |
Lỗi người Việt hay mắc khi học từ vựng HSK5
Học theo thứ tự danh sách từ đầu đến cuối
Danh sách xếp theo vần pinyin, không theo độ khó hay chủ đề. Học từ đầu đến cuối thì đến giữa danh sách, phần đầu đã quên. Lọc từ đã biết rồi chia nhóm như bước 1 và bước 2.
Tin âm Hán Việt trong mọi trường hợp
Âm Hán Việt giúp đoán nghĩa, nhưng không quyết định nghĩa. 发挥 trong câu kể chuyện thi đấu là thể hiện phong độ; 效率 là hiệu suất, không phải hiệu quả. Bài âm Hán Việt khi học tiếng Trung có thêm các bẫy kiểu này.
Học từ rời, không học cụm
Biết 调整 là điều chỉnh, nhưng khi viết lại không biết điều chỉnh cái gì đi với nó. Ghi cả cụm 调整作息, 调整方法 thì viết mới trôi.
Bỏ ôn từ cấp 4
Lên cấp 5 nhiều người chỉ nhìn danh sách mới. Nhưng câu trong đề cấp 5 vẫn đầy từ cấp 3–4, quên chúng thì đọc vẫn chậm.
Chỉ nhìn, không viết và không nói
Nhìn thẻ thấy quen chưa chắc là nhớ. Mỗi từ mới, tự đặt một câu ngắn hoặc nói to câu mẫu một lần, thì lần sau gặp trong đề bạn nhận ra nhanh hơn.
Học từ HSK5 trên 123tiengtrung.com
Trên 123tiengtrung.com, bạn mở Từ vựng → Hán Việt HSK5 để xem từ cấp 5 có âm Hán Việt, pinyin và nghĩa, rồi tách ra nhóm dễ nhớ. Muốn biết mình thiếu bao nhiêu từ, làm kiểm tra vốn từ HSK5: 20 câu chọn nghĩa, chấm ngay, từ sai đưa vào ôn tập.
Từ vựng HSK1 mở cho mọi tài khoản; từ HSK2 trở lên, gồm cả HSK5, có ở gói Premium (gồm cả thời gian dùng thử của tài khoản mới). Khi đã thuộc kha khá, làm thi thử HSK5 để xem từ của mình có dùng được trong đề hay không. Web không có giáo viên người thật kèm bạn, nên lịch ôn hằng ngày là việc bạn tự giữ.
Câu hỏi thường gặp
Từ vựng HSK5 nên học trong bao lâu?
Tuỳ bạn đã biết bao nhiêu từ và mỗi ngày học được bao lâu. Làm bài kiểm tra vốn từ trước để biết khối lượng thật của mình, rồi chia đều theo tuần.
Học HSK5 có cần ôn lại từ HSK4 không?
Có. Danh sách cấp 5 nằm chồng lên từ của cấp 1–4, và đề cấp 5 vẫn dùng nhiều từ cấp dưới.
Âm Hán Việt có giúp học từ HSK5 không?
Có, nhất là với từ trừu tượng như 观点, 优势, 独立. Nhưng có từ nghĩa trong câu lệch với âm Hán Việt (发挥, 效率), và có nhóm phó từ âm Hán Việt không giúp được (居然, 反而).
Nên học từ bằng thẻ hay bằng câu?
Dùng cả hai: thẻ để ôn nhanh nghĩa và mặt chữ, câu mẫu để biết từ đứng ở đâu và đi với từ nào.
Bài do Xteam 123tiengtrung.com biên soạn