Phân biệt 以为 và 认为 trong tiếng Trung: “tưởng” và “cho rằng” khác nhau thế nào
以为 (yǐwéi) và 认为 (rènwéi) đều có thể dịch là “nghĩ”, nhưng phân biệt 以为 và 认为 không khó nếu nhớ một ý: 以为 là “tưởng”, thường dùng khi điều mình nghĩ hoá ra không đúng; 认为 là “cho rằng”, dùng để nêu quan điểm, nhận định. Nói 我以为他是老师 là ngầm báo “hoá ra anh ấy không phải”. Nói 我认为他是好老师 là đang nhận xét về anh ấy.
Phân biệt 以为 và 认为: bảng so sánh nhanh
Bảng dưới gom những điểm khác nhau chính. Đọc một lượt trước, rồi xem từng câu mẫu ở các mục sau để thấy cách dùng thật.
| Tiêu chí | 以为 (yǐwéi) | 认为 (rènwéi) |
|---|---|---|
| Nghĩa gần nhất | tưởng, cứ ngỡ | cho rằng, nhận định |
| Điều được nghĩ | thường trái với sự thật | là quan điểm người nói tin là đúng |
| Hay đi kèm | 还 (还以为), 一直, 原来, 其实, 结果, 没想到 | 有人, 大家, 专家, 被 (被认为), 这么 |
| Phủ định | khẩu ngữ hầu như không nói 不以为 | 我不认为… / 我不这么认为 |
| Sắc thái | kể chuyện, giải thích một hiểu lầm | thảo luận, nêu ý kiến, văn viết |
Âm Hán Việt cũng gợi ý nghĩa: 以为 là “dĩ vi”, gần với “coi như là”, tức mình tự coi một điều là thật. 认为 là “nhận vi”, tức nhận định một điều là như thế. Theo danh sách từ HSK 3.0 trên web, cả hai từ đều nằm ở cấp 3. Tuy vậy, chỗ dễ nhầm giữa chúng thường lộ ra ở trình độ HSK4, khi câu dài hơn và có vế sau đính chính.
以为: “tưởng”, điều mình nghĩ hoá ra không đúng
Khung cơ bản là 以为 + một mệnh đề. Mệnh đề đó là điều người nói từng tin. Ngay sau đó, hoặc trong ngữ cảnh, thường có sự thật đính chính lại, hay đi với 原来 (hoá ra), 其实 (thật ra), 结果 (kết quả là), 没想到 (không ngờ). Đôi khi không cần vế sau: người nghe tự hiểu điều được “tưởng” là sai.
Trong bài đọc về lần phải nằm viện, người kể nhìn lại lúc mới bắt đầu thấy mệt:
一直以为 là “cứ tưởng suốt”: tin như vậy trong một thời gian, đến khi biết sự thật thì mới đổi. Người đọc hiểu ngay bệnh nặng hơn cảm cúm, dù câu không nói ra.
以为 rất hay xuất hiện khi giải thích vì sao mình làm sai. Trong hội thoại mẫu về an toàn khi xe nâng hoạt động, người công nhân bị nhắc vì đứng trong lối đi của xe, và giải thích:
Cậu ấy tưởng tài xế sẽ thấy mình, nhưng thực tế không chắc như vậy. Câu không có 原来 hay 其实, nhưng 以为 đã đủ báo đây là một nhận định sai.
还以为 là “còn tưởng”, giọng hơi ngạc nhiên hoặc nhẹ nhõm khi biết sự thật dễ chịu hơn mình nghĩ. Trong hội thoại mẫu về một hiểu lầm nhỏ giữa hai người yêu nhau, khi người kia nhắn lại vui vẻ, người này nói:
Chủ ngữ của 以为 có thể là nhiều người. Trong hội thoại mẫu rút kinh nghiệm buổi diễn tập sơ tán, người phụ trách kể lại lúc chuông báo vừa vang lên:
会以为 là “sẽ tưởng”: nói trước một hiểu lầm chắc chắn xảy ra. Trong hội thoại mẫu đặt tên tiếng Trung cho món Việt, hai người bàn vì sao không nên dịch tên bánh xèo theo kiểu sát chữ:
Dù chuyện chưa xảy ra, người nói đã biết cách hiểu đó là sai, nên vẫn dùng 以为. Câu tự đặt dưới đây có đủ hai vế, bạn có thể dùng làm khuôn:
认为: “cho rằng”, nêu quan điểm và nhận định
认为 + ý kiến dùng khi bạn đưa ra nhận định sau khi đã suy nghĩ, và tin nhận định đó đúng. Từ này hay gặp trong thảo luận, bài đọc nghị luận, tin tức: 有人认为 (có người cho rằng), 专家认为 (chuyên gia cho rằng), 支持的人认为 (người ủng hộ cho rằng). Không có vế đính chính nào đi sau, vì đây không phải hiểu lầm.
Bài đọc “Có nên làm thêm khi còn đi học” trình bày hai phía. Đây là lý lẽ của phía ủng hộ:
Câu này nêu một quan điểm có lý do, không ai “tưởng nhầm” cả. Nếu thay bằng 以为, câu đổi nghĩa thành “người ủng hộ tưởng là…”, như thể họ đã sai.
Mẫu 有人认为 dùng để dẫn ý kiến của người khác mà mình chưa chắc đồng ý. Bài đọc vì sao “nằm yên” thành từ khoá của giới trẻ có câu:
Hỏi ý kiến người khác, bạn dùng 你认为…? Câu này nghe nghiêm túc hơn 你觉得…? một chút. Trong hội thoại mẫu tranh luận về hạnh phúc, một người hỏi:
Phản đối mà vẫn nhẹ nhàng thì nói 我不这么认为. Trong hội thoại mẫu “Bất đồng về cách triển khai”, sau khi đồng nghiệp đề xuất làm theo cách cũ cho nhanh, người kia đáp:
Câu tự đặt để nêu ý kiến ở chỗ làm, có thể dùng khi họp tổ:
- Điều mình tin thường hoá ra sai
- Hay đi với 还, 一直, 原来, 其实
- Kể lại một hiểu lầm
- Quan điểm mình tin là đúng
- Hay đi với 有人, 专家, 被
- Nêu ý kiến, thảo luận
认为, 觉得 và 想: chọn từ nào cho câu “tôi nghĩ”
Người Việt nói “tôi nghĩ” cho rất nhiều việc. Tiếng Trung tách ra ít nhất bốn từ. 觉得 gần với “thấy”, thiên về cảm nhận, dùng nhiều khi nói chuyện. 认为 thiên về nhận định có lý lẽ, hơi trang trọng hơn. Rất nhiều câu dùng 觉得 hay 认为 đều được, chỉ khác giọng.
Bài đọc về khoảng cách thế hệ đặt hai từ này trong cùng một câu, mỗi vế một từ:
Ở vế đầu, người lớn tuổi có lý lẽ rõ (gặp mặt thì chân thành), nên dùng 认为. Ở vế sau, người trẻ nói về cảm giác tiện, nên dùng 觉得. Đổi chỗ hai từ, câu vẫn hiểu được, nhưng bản gốc tự nhiên hơn.
| Bạn muốn nói | Dùng | Ví dụ ngắn |
|---|---|---|
| Tôi tưởng (nhưng sai) | 我以为 | 我以为你走了。 |
| Tôi cho rằng (quan điểm) | 我认为 | 我认为这样不对。 |
| Tôi thấy (cảm nhận) | 我觉得 | 我觉得有点冷。 |
| Tôi muốn, tôi định | 我想 | 我想回家。 |
Lỗi người Việt hay mắc với 以为 và 认为
Dùng 以为 để nêu ý kiến của mình
✗ 我以为这个办法很好,我们就这么做吧。 → ✓ 我认为这个办法很好 / 我觉得这个办法很好。 Lý do: nghe 我以为, người Trung dễ chờ vế “nhưng hoá ra…”. Trong văn viết trang trọng, 以为 đôi khi vẫn mang nghĩa “cho rằng”, nhưng khi nói chuyện và khi làm bài HSK4, bạn nên để 以为 cho nghĩa “tưởng”.
Dùng 认为 cho điều đã biết là sai
✗ 我认为今天是星期五,原来是星期四。 → ✓ 我以为今天是星期五,原来是星期四。 Lý do: có 原来 (hoá ra) đính chính thì điều trước đó là hiểu lầm, phải dùng 以为. 认为 không đi với vế tự nhận mình sai ngay sau đó.
Nói “bị cho là” bằng 被以为
✗ 他被以为是最好的工人。 → ✓ 他被认为是最好的工人。 Lý do: 被认为 là cụm cố định (được cho là, bị coi là), rất hay gặp trong bài đọc. 被以为 nghe không tự nhiên.
Dịch “tôi tưởng” thành 我想
✗ 我想他不来了,结果他来了。 → ✓ 我以为他不来了,结果他来了。 Lý do: 我想 thường là “tôi muốn” hoặc “tôi đang nghĩ”, còn 我想你 là “anh nhớ em”. Muốn kể một điều mình tưởng sai, dùng 以为.
Phủ định bằng 不以为
✗ 我不以为他是对的。 → ✓ 我不认为他是对的 / 我不觉得他是对的。 Lý do: muốn nói “tôi không nghĩ vậy” thì phủ định 认为 hoặc 觉得. Bạn có thể gặp thành ngữ 不以为然 (không cho là đúng), nhưng đó là cụm cố định ở cấp cao, không phải cách phủ định thường ngày.
Bài tập nhỏ: điền 以为 hay 认为 (có đáp án)
Che cột đáp án, tự điền rồi mới xem. Mẹo: thấy vế sau đính chính (原来, 其实, 结果) hoặc có 还 ngay trước chỗ trống, gần như chắc chắn là 以为.
| Câu | Đáp án | Vì sao |
|---|---|---|
| 我___今天放假,到了公司才知道要上班。 | 以为 | vế sau cho biết điều tưởng là sai |
| 老师___这个方法很有用。 | 认为 | nêu quan điểm của thầy cô |
| 大家都___他是中国人,其实他是越南人。 | 以为 | có 其实 đính chính |
| 很多人___学中文很难。 | 认为 (觉得 cũng được) | ý kiến chung, không có đính chính |
| 这个产品被___是今年最好的。 | 认为 | cụm cố định 被认为 |
| 我还___你生气了! | 以为 | 还以为: còn tưởng |
| 你___这样做好不好? | 认为 (觉得 cũng được) | hỏi ý kiến người nghe |
Luyện 以为 và 认为 trên 123tiengtrung.com
Sau bài này, bạn vào bài tập HSK4 để làm thêm câu chọn từ, điền chỗ trống có những cặp dễ nhầm. Khi đã quen, thử đề thi thử HSK4 để gặp 以为, 认为 trong bài đọc dài. Thi thử có ở gói Premium, gồm cả thời gian dùng thử của tài khoản mới. Bài đề thi HSK4 theo HSK 3.0 giải thích cách ôn từng phần của đề.
Muốn thấy 以为 trong cả một câu chuyện, đọc bài Khi tôi bị ốm phải nằm viện trong mục Đọc hiểu, bấm từng cụm để xem pinyin và nghĩa. Hội thoại mẫu Xin lỗi và làm hoà sau hiểu lầm với hàng xóm cũng có câu 我以为… để bạn nghe và nói đuổi. Từ nào chưa chắc thì ôn ở Từ vựng.
Vài câu mẫu trong bài có từ ngoài cấp. Bảng dưới để bạn đọc hiểu:
| Từ | Pinyin | Nghĩa |
|---|---|---|
| 叉车 | chāchē | xe nâng |
| 煎饼果子 | jiānbing guǒzi | bánh kếp trứng (món ăn sáng Trung Quốc) |
| 锻炼 | duànliàn | rèn luyện |
| 负担 | fùdān | gánh nặng |
| 消极 | xiāojí | tiêu cực |
| 诚意 | chéngyì | thành ý, sự chân thành |
| 依赖 | yīlài | phụ thuộc, dựa vào |
Câu hỏi thường gặp
以为 và 认为 khác nhau ở điểm nào quan trọng nhất?
以为 là “tưởng”, thường dùng khi điều mình nghĩ hoá ra sai. 认为 là “cho rằng”, dùng để nêu quan điểm mình tin là đúng.
我以为 có bao giờ mang nghĩa “tôi cho rằng” không?
Có, trong văn viết trang trọng. Nhưng khi nói chuyện và làm bài HSK4, bạn nên hiểu và dùng 以为 theo nghĩa “tưởng”.
“Tôi không nghĩ vậy” nói thế nào?
我不这么认为 hoặc 我不这么觉得. Không dùng 我不以为 trong khẩu ngữ.
认为 và 觉得 có thay nhau được không?
Phần lớn câu nêu ý kiến thì được. 觉得 nghe gần gũi, thiên về cảm nhận; 认为 thiên về nhận định có lý lẽ. Cụm 被认为 thì không thay bằng 觉得.
Bài do Xteam 123tiengtrung.com biên soạn