Câu so sánh 比 trong tiếng Trung: A 比 B + tính từ, 多了, 一点儿 và cách phủ định
Câu so sánh 比 tiếng Trung có khung gốc A 比 B + tính từ: 我比他高 là “tôi cao hơn anh ấy”. Chữ “hơn” của tiếng Việt không có từ riêng, nó nằm sẵn trong 比. Muốn nói hơn ít thì thêm 一点儿 sau tính từ, hơn nhiều thì thêm 多了 hoặc 得多. Nói “không bằng” thì dùng A 没有 B + tính từ, không nói 比…不….
Khung gốc của câu so sánh 比 tiếng Trung
Người Việt nói “A cao hơn B”: tính từ đứng trước, người được so đứng cuối. Tiếng Trung đảo lại: đưa 比 + B lên trước, tính từ đứng cuối câu. Nhớ một hình ảnh: 比 B kéo B lên đứng trước tính từ.
| Tiếng Việt | Tiếng Trung | Khung |
|---|---|---|
| Tôi cao hơn anh ấy. | 我比他高。 | A 比 B + tính từ |
| Hôm nay lạnh hơn hôm qua. | 今天比昨天冷。 | A 比 B + tính từ |
| Tiếng Trung khó hơn tiếng Anh. | 中文比英文难。 | A 比 B + tính từ |
Trong đề cương ngữ pháp HSK 3.0, khung A 比 B + tính từ và khung phủ định A 没有 B + tính từ nằm ở cấp 1. Lên cấp 2 có thêm phần chênh lệch sau tính từ, 更 / 还 trước tính từ, 不如 và 有…那么. Bài này gom cả hai cấp, vì đề HSK2 dùng lẫn tất cả.
Câu đơn giản nhất chỉ có A, 比, B và một tính từ. Trong một bài đọc về người đi học lại, người kể nói về các bạn cùng lớp:
A và B không bắt buộc là người. Có thể so hai món ăn, hai thời điểm, hai cách đi lại. Phần giống nhau ở B thường được lược bớt: 我的新房间比以前的更亮 nghĩa là “phòng mới của tôi sáng hơn phòng trước đây”, chữ 房间 thứ hai được thay bằng 的. Câu trong bài đọc chuyển nhà mới:
Hơn một chút hay hơn nhiều: 一点儿, 多了, 得多
Tiếng Việt nói “hơn một chút”, “hơn nhiều”. Tiếng Trung đặt phần mức độ này sau tính từ, không bao giờ đặt trước.
| Muốn nói | Thêm sau tính từ | Ví dụ |
|---|---|---|
| hơn một chút | 一点儿 / 一点 / 一些 | 我比他高一点儿。 |
| hơn nhiều | 多了 / 得多 / 很多 | 我比他高多了。 / 我比他高得多。 |
| hơn bao nhiêu (con số) | số lượng | 我比他高五公分。 |
Câu dưới đến từ hội thoại mẫu về mua bảo hiểm. Người tư vấn so hai gói: gói này đắt hơn một chút, nhưng phạm vi bảo vệ rộng hơn nhiều. Một câu có cả 一点 và 得多:
Hỏi “có phải nhanh hơn một chút không” thì vẫn giữ 一点 sau tính từ, chỉ thêm 是不是 trước 比. Câu trong hội thoại mẫu bàn chuyện tắc đường giờ cao điểm:
多了 hay dùng khi nói chuyện hằng ngày. Một bài đọc ngữ pháp kể chuyện gặp lại bạn cũ ở quán mì có câu:
很多 đứng sau tính từ cũng được, nghĩa vẫn là “hơn nhiều”. Câu trong một bài đọc so sánh cuộc sống ở Bắc Kinh và ở quê:
很 đứng TRƯỚC tính từ thì sai (我比他很高 ✗), nhưng 很多 đứng SAU tính từ thì đúng (我比他高很多 ✓). Khác nhau ở vị trí, không phải ở chữ.
- Chỉ nhận 更 hoặc 还: 我比他更高
- Không đặt 很, 非常, 太 ở đây
- Hơn chút: 高一点儿
- Hơn nhiều: 高多了, 高得多, 高很多
- Chênh bao nhiêu: 大两岁
Hơn bao nhiêu: số lượng đứng sau tính từ
Khi biết rõ chênh lệch, bạn đặt con số ngay sau tính từ: 大两岁 (lớn hơn hai tuổi), 多五套 (nhiều hơn năm bộ), 高五公分 (cao hơn năm phân). Tiếng Việt cũng nói “lớn hơn hai tuổi”, nên thứ tự này khá dễ nhớ. Chỉ cần nhớ 比 + B vẫn đứng trước tính từ.
Bài đọc về người đi học lại có câu nói rõ cách nhau mấy tuổi:
Ở xưởng, câu kiểu này hay gặp khi báo sản lượng. Trong hội thoại mẫu đứng xem chuyền chạy thử, quản lý hỏi hôm nay làm được bao nhiêu bộ, người phụ trách trả lời:
Câu trả lời lược mất chủ ngữ 今天 vì đã rõ trong câu hỏi. Viết đủ là 今天比昨天多五套.
Còn hơn nữa: 更 và 还 trước tính từ
Trong câu 比, chỗ trước tính từ chỉ nhận 更 hoặc 还, nghĩa là “còn … hơn”. 很, 非常, 太, 真 đều không đứng ở chỗ này. 还 thường mang chút bất ngờ: điều được so vốn đã tốt, vậy mà A còn hơn.
Trong bài đọc ngữ pháp về lần đầu tự nấu ăn, người bố nếm xong thì khen:
Món ăn ở nhà hàng vốn được coi là ngon. Dùng 还 nói được ý “con nấu còn ngon hơn cả nhà hàng”.
Một mẫu hay dùng nữa là 一年比一年 + tính từ: năm sau hơn năm trước. Cùng khung có 一天比一天 (ngày càng), 一次比一次 (lần sau hơn lần trước). Câu trong bài đọc chuyển lên thành phố lớn:
Nói “không bằng”: 没有, 不如 và 不比
Đây là chỗ người học hay lúng túng nhất. Tiếng Trung có ba cách, mỗi cách một nghĩa.
| Khung | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| A 没有 B (那么) + tính từ | A không … bằng B | 我没有他高。 Tôi không cao bằng anh ấy. |
| A 不如 B (+ tính từ) | A không bằng B | 我的中文不如他。 Tiếng Trung của tôi không bằng anh ấy. |
| A 不比 B + tính từ | A không hơn B (gần ngang nhau) | 我不比他高。 Tôi đâu có cao hơn anh ấy. |
没有 là cách dùng nhiều nhất. Thêm 那么 hoặc 这么 trước tính từ để nghe tự nhiên hơn. Câu trong hội thoại mẫu nói chuyện ăn cay:
Bài đọc ngữ pháp về chuyển nhà có câu so phòng mình với phòng anh trai:
不如 cũng là “không bằng”, có thể đứng một mình không cần tính từ, và hay dùng khi tự nhận mình kém hơn ở mặt nào đó. Câu trong bài đọc về người quyết định học lại từ đầu:
不比 thì khác: nó KHÔNG có nghĩa “kém hơn”. 我不比他高 nghĩa là “tôi không cao hơn anh ấy”, thường dùng để cãi lại ý người khác, ngầm hiểu hai người xêm xêm nhau. Theo đề cương, 不比 thuộc cấp 3, nên ở HSK2 bạn chỉ cần nhận ra, đừng dùng nó để nói “không bằng”.
Lỗi người Việt hay mắc với câu so sánh 比
Thêm 很, 非常 trước tính từ
✗ 我比他很高。 → ✓ 我比他高。 / ✓ 我比他高很多。 Lý do: tiếng Việt quen nói “cao hơn rất nhiều”, nên dễ chèn 很 vào trước 高. Trong câu 比, trước tính từ chỉ được dùng 更 hoặc 还; mức độ “nhiều” đặt sau tính từ.
Đặt 比 + B sau tính từ theo trật tự tiếng Việt
✗ 我高比他。 → ✓ 我比他高。 Lý do: dịch từng chữ “tôi cao hơn anh ấy”. Tương tự với câu có 得: ✗ 他说得好比我 → ✓ 他说得比我好 (anh ấy nói giỏi hơn tôi).
Đặt 一点儿 hoặc con số trước tính từ
✗ 我比他一点儿高。 → ✓ 我比他高一点儿。 ✗ 我比他两岁大。 → ✓ 我比他大两岁。 Lý do: tiếng Việt có câu “nhỉnh hơn một chút” khá linh hoạt, nhưng tiếng Trung cố định: phần chênh lệch luôn đứng sau tính từ.
Dùng 比…不… để nói “không bằng”
✗ 他比我不高。 → ✓ 他没有我高。 Lý do: người Việt ghép “so với tôi” + “không cao”. Tiếng Trung không đặt 不 giữa B và tính từ. Muốn nói “không … bằng” thì dùng 没有 hoặc 不如.
Hiểu 不比 là “kém hơn”
Nghe 他不比你差 mà hiểu là “anh ấy không kém bằng bạn” là hiểu ngược. Câu này nghĩa là “anh ấy không kém gì bạn”. 不比 phủ nhận chữ “hơn”, chứ không đảo thành “kém”.
Muốn phân biệt kỹ 一点儿 đứng sau tính từ với 有点儿 đứng trước tính từ, đọc thêm bài phân biệt 一点儿 và 有点儿.
Luyện câu so sánh 比 trên 123tiengtrung.com
Muốn kiểm tra nhanh, bạn vào bài tập HSK2 và làm các câu chọn, sắp xếp có 比 và 没有. Khi đã chắc tay, thử sức với đề thi thử HSK2: phần đọc và sắp xếp câu thường có câu so sánh. Thi thử có ở gói Premium, gồm cả thời gian dùng thử của tài khoản mới.
Để thấy 比 trong cả một đoạn văn, mở mục Ngữ pháp: ngữ pháp được đánh dấu ngay trên câu của bài đọc. Bài đọc so sánh hai thành phố tôi từng sống cũng dùng 比 và 更 liên tục, bấm từng cụm để xem pinyin và nghĩa. Từ nào chưa chắc thì ôn ở Từ vựng.
Vài câu mẫu trong bài có từ ngoài cấp. Bảng dưới để bạn đọc hiểu:
| Từ | Pinyin | Nghĩa |
|---|---|---|
| 一切险 | yíqièxiǎn | bảo hiểm mọi rủi ro |
| 基本险 | jīběnxiǎn | bảo hiểm cơ bản |
| 保障 | bǎozhàng | bảo đảm, bảo vệ |
| 范围 | fànwéi | phạm vi |
| 房租 | fángzū | tiền thuê nhà |
| 家乡 | jiāxiāng | quê nhà |
| 隔壁 | gébì | bên cạnh, sát vách |
| 记忆力 | jìyìlì | trí nhớ |
| 四川 | Sìchuān | Tứ Xuyên |
Câu hỏi thường gặp
Câu so sánh 比 tiếng Trung có khung thế nào?
A 比 B + tính từ, ví dụ 我比他高 (tôi cao hơn anh ấy). Chữ “hơn” đã nằm trong 比, không cần thêm từ nào khác.
Có được dùng 很 trong câu 比 không?
Không đặt 很 trước tính từ. Muốn nhấn mạnh thì dùng 更 hoặc 还 trước tính từ, hoặc 很多, 多了, 得多 sau tính từ.
“Tôi không cao bằng anh ấy” nói thế nào?
我没有他高 hoặc 我不如他高. Không nói 我比他不高.
我不比他高 có phải là “tôi thấp hơn anh ấy” không?
Không hẳn. Câu này nghĩa là “tôi không cao hơn anh ấy”, thường để cãi lại, ngầm ý hai người gần bằng nhau.
Bài do Xteam 123tiengtrung.com biên soạn