Cấu trúc 是 的 tiếng Trung: nhấn chi tiết của việc đã xảy ra

Luyện thi HSK · HSK2 · Cập nhật 8/11/2026

Cấu trúc 是 的 dùng khi một việc đã xảy ra, cả hai bên đều biết, và bạn muốn hỏi hoặc nhấn một chi tiết của nó: lúc nào, ở đâu, bằng cách nào, với ai, ai làm. 是 đứng ngay trước chi tiết được nhấn, 的 đứng cuối câu. Ví dụ 我是昨天来的: tôi đến (rồi), và tôi đến hôm qua. Khi nói nhanh có thể bỏ 是, nhưng không bỏ 的.

Cấu trúc 是 的 nhấn điều gì

Trong danh sách ngữ pháp HSK 3.0 web dùng, câu 是…的 kiểu nhấn thời gian, nơi chốn, cách làm, người làm nằm ở cấp 2. Có một kiểu 是…的 khác, nói quan điểm, thái độ, xếp ở cấp 4; bài này nói kiểu cấp 2 trước, cuối bài mới so sang kiểu kia.

Cách nhớ dễ nhất: việc đã xong rồi, ai cũng biết, giờ chỉ hỏi chi tiết. Ví dụ bạn đồng nghiệp biết bạn đã sang Trung Quốc. Họ không hỏi “bạn đến chưa?” nữa mà hỏi “đến lúc nào, đến bằng gì, đi với ai”. Đó là chỗ của 是…的.

Hỏi và đáp bằng 是…的: lúc nào, ở đâu, bằng gì

Hỏi thời gian: 是什么时候…的

Một câu hỏi bạn dễ gặp khi người Trung gặp bạn lần đầu ở chỗ làm hoặc ký túc xá:

Người hỏi đã biết bạn đến rồi, chỉ muốn biết lúc nào. Khi trả lời, bạn đặt mốc thời gian vào đúng chỗ của 什么时候: 我是上个月来的 (tôi sang tháng trước). Bài đọc ngữ pháp về buổi biểu diễn của lớp có câu kể theo đúng khung này:

Dịch tự nhiên: “Chúng tôi lên sân khấu lúc ba giờ chiều, lúc đó hội trường đã kín người.” 是 đứng trước 在下午三点 (lúc ba giờ chiều), là chi tiết được nhấn. Việc lên sân khấu đã xảy ra; câu chỉ cho biết lúc nào. Vế sau 那时候礼堂里坐满了人 là câu kể bình thường, không dính vào khung.

Hỏi chỗ xuất phát: 是从…来的

Hội thoại mẫu “Đồng nghiệp mới ở phòng marketing”: nghe tên đồng nghiệp mới xong, người kia hỏi chị ấy từ đâu đến:

Câu hỏi có/không vẫn dùng 吗 như thường: 你是从上海来的吗？ Người nghe đáp 是 hoặc 不是, rồi nói chỗ đúng: 不是，我是从北京来的.

Hỏi phương tiện, cách làm

Câu tự đặt dưới trả lời cho câu hỏi 你是怎么来的？ (bạn đến bằng cách nào?):

“Cách làm” không chỉ là xe cộ. Nó còn là “bằng sức mình”, “bằng tiền mình”. Bài đọc HSK4 về lần đầu đi phỏng vấn xin việc có câu:

Ý câu: công việc đã có rồi, và nó có được nhờ tôi cố gắng giành lấy, không phải tự nhiên mà có. Bài đọc về lối sống tối giản cũng nhấn cách có được món đồ, lúc người viết phân vân có nên bỏ bớt đồ không:

Hỏi ai làm: 是谁…的

Muốn hỏi ai là người làm, bạn đặt 是 trước người đó: 这是谁做的？ (cái này ai làm?). Bài đọc ngữ pháp về món ăn đầu tiên tự nấu có câu bố hỏi lại bằng 是不是:

Ở đây là câu gián tiếp: “bố hỏi tôi … có phải tôi tự làm không”. Khung 是…的 vẫn còn nguyên trong phần được hỏi: 是不是我自己做的.

Phủ định 是…的 và câu “không phải…, mà là…”

Phủ định khung này bằng 不是, không dùng 没: 我不是坐飞机来的 (tôi không đến bằng máy bay). Câu rất tự nhiên khi bạn sửa lại hiểu lầm của người khác: không phải thế này, mà là thế kia. Bài đọc ngữ pháp “Cuộc gặp bất ngờ” có câu dùng cả hai vế:

Vế đầu 不是我们提前约好的 phủ định một cách gặp (hẹn trước). Vế sau 是路上偶然遇到的 nêu cách gặp thật (tình cờ trên đường). Cuộc gặp đã xảy ra; tranh luận chỉ nằm ở chi tiết “gặp kiểu gì”.

Muốn nói đi cùng ai, bạn đặt cụm 跟…一起 vào giữa 是 và động từ. Câu tự đặt:

是…的 khác 了 thế nào

Người Việt hay lẫn hai câu 我昨天来了 và 我是昨天来的, vì cả hai đều dịch được là “hôm qua tôi đến”. Khác nhau nằm ở điều người nghe đã biết.

Mẹo kiểm tra: nếu câu trả lời cho “đã… chưa?”, dùng 了. Nếu câu trả lời cho “lúc nào, ở đâu, bằng gì, với ai, ai làm” của việc đã xong, dùng 是…的. Đọc thêm bài cách dùng chữ 了 để thấy hai loại 了 rõ hơn.

Tân ngữ đặt ở đâu, và câu “là… của…” không phải 是…的

Khi động từ có tân ngữ là danh từ, 的 có thể đứng trước tân ngữ hoặc cuối câu: 我是昨天买的票 và 我是昨天买票的 đều gặp, kiểu đầu nghe tự nhiên hơn trong lời nói. Khi tân ngữ là đại từ như 他, 你, 的 đứng cuối: 我是在路上遇到他的.

Có rất nhiều câu chứa cả 是 và 的 nhưng không phải khung này. Đó là câu “A là + (cụm) 的 + danh từ”, trong đó 的 nối phần miêu tả với danh từ phía sau. Bài đọc về tình bạn lâu năm có câu:

Sau 的 còn danh từ 朋友, nên đây là “là bạn quen nhau từ tiểu học”, một câu giới thiệu quan hệ. Bỏ 朋友 đi thì mới thành 是…的 nhấn thời gian: 我们是从小学就认识的 (chúng tôi quen nhau từ hồi tiểu học).

Kiểu 是…的 cấp 4 thì không nói việc đã xảy ra mà nói đánh giá của người nói, như “là thứ không học được ở đâu khác”. Bài đọc về sống một mình có câu:

Bạn chỉ cần nhận ra kiểu này khi đọc. Lên HSK4 sẽ học kỹ hơn; trước mắt, ôn chắc kiểu cấp 2 là đủ cho đề HSK2.

Lỗi người Việt hay mắc với cấu trúc 是…的

Dùng 是…的 cho việc chưa xảy ra

✗ 我是明天去的。 → ✓ 我明天去。 Lý do: khung 是…的 kiểu cấp 2 chỉ dành cho việc đã xảy ra. Việc sắp làm thì nói thẳng, không có 是…的.

Thêm 了 vào trong khung

✗ 我是坐飞机来了。 → ✓ 我是坐飞机来的。 Lý do: người học biết việc đã xảy ra nên quen tay thêm 了. Trong khung này, 的 đã mang nghĩa “việc đã xong”; dùng 了 thay 的 là sai khung.

Phủ định bằng 没

✗ 我没是坐飞机来的。 → ✓ 我不是坐飞机来的。 Lý do: “không, chưa” với việc đã qua thường là 没, nhưng ở đây thứ bị phủ định là 是, và 是 chỉ đi với 不.

Đặt 是 sau chi tiết cần nhấn

✗ 我坐飞机是来的。 → ✓ 我是坐飞机来的。 Lý do: 是 phải đứng ngay trước phần được nhấn (坐飞机). Đặt sau thì câu mất nghĩa.

Bỏ mất 的 khi nói nhanh

Khi nói nhanh, người Trung có thể bỏ 是: 我昨天来的. Nhưng ✗ 我是昨天来 thì thiếu hẳn nửa khung, người nghe thấy câu cụt. Nếu phải bỏ, bỏ 是, giữ 的.

Luyện cấu trúc 是…的 trên 123tiengtrung.com

Vào bài tập HSK2 để làm câu sắp xếp có 是 và 的, dạng đề hay bẫy người học đặt 是 sai chỗ. Muốn đọc câu 是…的 trong cả một bài, mở bài đọc ngữ pháp buổi biểu diễn của lớp, bấm từng cụm để xem pinyin và nghĩa. Mục Ngữ pháp HSK có thẻ tóm tắt khung này ở cấp 2.

Ôn đến đâu, thử đề thi thử HSK2 đến đó để gặp khung trong câu nghe và câu đọc. Bài đề thi HSK2 theo HSK 3.0 giải thích từng phần của đề.

Vài câu mẫu có từ trên cấp 3. Bảng dưới để bạn đọc hiểu:

Bài do Xteam 123tiengtrung.com biên soạn