Cách dùng 过 trong tiếng Trung: nói “đã từng”, phủ định 没…过 và khác 了 thế nào
Cách dùng 过 trong tiếng Trung gói trong một ý: động từ + 过 nói một việc đã từng xảy ra trong quá khứ, như chữ “từng” của tiếng Việt. 我去过越南 là “tôi từng đến Việt Nam”. Phủ định là 没(有) + động từ + 过, vẫn giữ 过. Hỏi thì thêm 吗 hoặc 没有 ở cuối. 过 ở đây đọc nhẹ: guo.
Cách dùng 过 trong tiếng Trung: khung V + 过
过 đứng ngay sau động từ, trước tân ngữ. Câu thường có thêm từ chỉ quá khứ như 以前 (trước đây), 小时候 (hồi nhỏ), 年轻的时候 (hồi trẻ), nhưng không bắt buộc.
| Loại câu | Khung | Ví dụ | Nghĩa |
|---|---|---|---|
| Khẳng định | V + 过 + tân ngữ | 我吃过烤鸭。 | Tôi từng ăn vịt quay. |
| Phủ định | 没(有) + V + 过 | 我没吃过烤鸭。 | Tôi chưa từng ăn vịt quay. |
| Hỏi có / không | V + 过 … 吗? | 你吃过烤鸭吗? | Bạn từng ăn vịt quay chưa? |
| Hỏi chính phản | V + 过 … 没有? | 你吃过烤鸭没有? | Bạn ăn vịt quay bao giờ chưa? |
| Nhấn “chưa bao giờ” | 从来没 + V + 过 | 我从来没吃过烤鸭。 | Tôi chưa bao giờ ăn vịt quay. |
Một câu có hai lần 过 nối nhau, kể hai trải nghiệm. Trong hội thoại mẫu “Trái cây tráng miệng”, một bà cụ người Trung kể với khách Việt:
Để ý vị trí của 一次 (một lần): nó đứng sau 过, trước tân ngữ: 吃过一次山竹. Tiếng Việt nói “từng ăn măng cụt một lần”, đặt “một lần” ở cuối, nên dễ đặt sai.
Tân ngữ cũng có thể đưa lên đầu câu làm chủ đề, 过 vẫn bám sau động từ. Trong hội thoại mẫu “Phân biệt các loại bún”, người Trung nói về món Việt:
Hỏi “đã từng … chưa?” bằng 过
Câu hỏi với 过 tương đương “bạn từng … chưa?” hoặc “bạn … bao giờ chưa?”. Thêm 吗 ở cuối là cách dễ nhất. Trong hội thoại mẫu “Mì tương đen Bắc Kinh xưa”, ông chủ quán hỏi một cô gái:
Trả lời ngắn thì lặp lại động từ + 过: 吃过 (từng ăn rồi) hoặc 没吃过 (chưa ăn bao giờ). Không trả lời bằng 是 hay 对 như câu hỏi 是不是.
Ở chỗ làm, câu hỏi 过 hay gặp khi hỏi đã có kinh nghiệm chưa: 你以前做过什么工作? (trước đây bạn từng làm công việc gì?). Câu này có trong nhiều hội thoại mẫu phỏng vấn xin việc.
Phủ định: 没…过 và 从来没…过
Phủ định dùng 没 hoặc 没有, KHÔNG dùng 不. Khác với 了, chữ 过 vẫn giữ lại trong câu phủ định: 没去过 (chưa từng đi), không phải 没去. Trong hội thoại mẫu “Văn hóa cà phê vỉa hè”, nghe kể về món sữa chua cà phê, một người Trung nói:
Muốn nhấn mạnh “chưa bao giờ”, thêm 从来 trước 没. Câu trong bài đọc ngữ pháp về lần đầu tự nấu ăn:
Bài đọc Một lần đi khám răng mở đầu bằng nỗi sợ của người chưa từng khám răng. 看牙 là “khám răng”, 过 chen vào giữa: 看过牙.
过 đứng ở đâu khi động từ có hai chữ
Với động từ hai chữ thông thường như 学习, 参加, 过 đứng sau cả cụm: 学习过, 参加过. Nhưng một số động từ thực chất là “động từ + tân ngữ” ghép lại, như 见面 (gặp mặt), 看病 (khám bệnh), 看牙 (khám răng), 做饭 (nấu cơm). Khi đó 过 chen vào giữa: 见过面, 看过病, 做过饭.
| Động từ | Thêm 过 | Sai hay gặp |
|---|---|---|
| 见面 (gặp mặt) | 见过面 | 见面过 |
| 做饭 (nấu cơm) | 做过饭 | 做饭过 |
| 看牙 (khám răng) | 看过牙 | 看牙过 |
| 学习 (học) | 学习过 | 学过习 (không dùng) |
| 参加 (tham gia) | 参加过 | 参过加 (không dùng) |
Câu trong bài đọc ngữ pháp kể chuyện gặp lại bạn cũ, có cả 没…过 lẫn 见过面:
Câu này còn cho thấy khung “khoảng thời gian + 没 + V过”: 三年没见过面了 là “đã ba năm không gặp nhau”. Chữ 了 cuối câu ở đây báo tình trạng kéo dài tới bây giờ, không mâu thuẫn với 过.
过 khác 了 thế nào (so sánh ngắn)
Cả hai đều có thể dịch là “đã”, nhưng nói hai chuyện khác nhau. 了 báo việc đã xảy ra, đã xong. 过 nhấn vào trải nghiệm: từng làm, và thường ngầm hiểu việc đó đã qua, hiện tại không còn như vậy.
- 他去了北京 = anh ấy đã đi Bắc Kinh
- Có thể bây giờ vẫn đang ở đó
- Phủ định bỏ 了: 他没去北京
- 他去过北京 = anh ấy từng đến Bắc Kinh
- Thường đã về rồi, chỉ kể kinh nghiệm
- Phủ định giữ 过: 他没去过北京
Có một cách dùng nữa dễ nhầm: V + 过 + (了) nghĩa là “đã làm xong việc đó rồi”, không phải “từng”. Ví dụ 我吃过饭了 là “tôi ăn cơm rồi”. Ở xưởng, trong hội thoại mẫu “Công nhân thắc mắc tiền tăng ca”, quản lý hỏi công nhân đã đi hỏi chưa:
Đây là hỏi việc đã làm xong chưa, nên dịch là “hỏi chưa”, không dịch “từng hỏi bao giờ chưa”. Muốn hiểu kỹ các nghĩa của 了, đọc bài cách dùng chữ 了 trong tiếng Trung.
过 với 最 và 曾经
Khi khen “… nhất mà tôi từng …”, tiếng Trung dùng khung 这是 + 我 + V过 + 的 + 最 + tính từ + danh từ; khi nói, chữ 的 hay được lược. Câu trong bài đọc Đi xem phim cùng bạn:
Trong văn viết hay gặp 曾经 + V + 过 (đã từng), nghe trang trọng hơn. 曾经 thuộc cấp 5, ở HSK2 bạn chỉ cần nhận ra. Câu trong bài đọc Quyết định học lên cao học:
Lỗi người Việt hay mắc với 过
Dùng 不 để phủ định
✗ 我不去过北京。 → ✓ 我没去过北京。 Lý do: tiếng Việt “không” và “chưa” đều có thể đứng trước động từ, nên dễ chọn 不. Câu có 过 chỉ phủ định bằng 没 hoặc 没有.
Bỏ 过 hoặc thêm 了 trong câu phủ định
✗ 我没去过了。 / ✗ 我没去。(khi muốn nói “chưa từng”) → ✓ 我没去过。 Lý do: học quy tắc “phủ định thì bỏ 了” rồi áp nhầm sang 过. 过 phải giữ lại; 了 thì không thêm vào.
Đặt 过 sau tân ngữ
✗ 我吃饭过。 / ✗ 我们见面过。 → ✓ 我吃过饭。 / ✓ 我们见过面。 Lý do: tiếng Việt đặt “rồi, qua” ở cuối câu (“ăn cơm rồi”). Trong tiếng Trung, 过 bám ngay sau động từ, kể cả khi động từ đi liền tân ngữ thành một cụm.
Đặt “một lần” ở cuối câu
✗ 我吃过山竹一次。 → ✓ 我吃过一次山竹。 Lý do: dịch thẳng “ăn măng cụt một lần”. Với tân ngữ là đồ vật, số lần đứng giữa 过 và tân ngữ.
Nhầm 过 trợ từ với 过 động từ
过年 (đón Tết), 过生日 (tổ chức sinh nhật), 过马路 (qua đường) là 过 động từ, đọc rõ guò. Trợ từ 过 đứng sau động từ khác và đọc nhẹ guo. 你过过春节吗? là “bạn từng đón Tết Nguyên đán chưa?”: chữ đầu là động từ, chữ sau là trợ từ.
Luyện 过 trên 123tiengtrung.com
Làm câu chọn và sắp xếp có 过, 了 ở bài tập HSK2. Khi đã chắc, thử đề thi thử HSK2 để gặp 过 trong phần nghe và đọc; thi thử có ở gói Premium, gồm cả thời gian dùng thử của tài khoản mới. Mục Ngữ pháp đánh dấu 过 ngay trên câu của bài đọc, còn từ mới thì ôn ở Từ vựng.
Vài câu mẫu trong bài có từ ngoài cấp. Bảng dưới để bạn đọc hiểu:
| Từ | Pinyin | Nghĩa |
|---|---|---|
| 山竹 | shānzhú | măng cụt |
| 烤肉米粉 | kǎoròu mǐfěn | bún chả |
| 蟹汤米粉 | xiètāng mǐfěn | bún riêu cua |
| 炸酱面 | zhájiàngmiàn | mì tương đen |
| 姑娘 | gūniang | cô gái |
| 酸奶 | suānnǎi | sữa chua |
| 人事部 | rénshìbù | phòng nhân sự |
| 从来 | cónglái | từ trước tới nay |
| 曾经 | céngjīng | đã từng |
| 动摇 | dòngyáo | dao động |
| 外地 | wàidì | nơi khác, tỉnh khác |
| 联系 | liánxì | liên lạc |
Câu hỏi thường gặp
过 trong tiếng Trung nghĩa là gì?
Đứng sau động từ, 过 (đọc nhẹ guo) nói việc đã từng xảy ra: 我去过越南 = tôi từng đến Việt Nam.
Phủ định của 过 là gì?
没 / 没有 + động từ + 过, vẫn giữ 过: 我没去过. Không dùng 不, không thêm 了.
过 và 了 khác nhau thế nào?
了 báo việc đã xảy ra; 过 nhấn vào trải nghiệm, thường ngầm hiểu đã qua rồi. 他去了北京 có thể vẫn đang ở đó, 他去过北京 thường đã về.
过 đứng trước hay sau tân ngữ?
Trước tân ngữ, ngay sau động từ: 吃过饭, 见过面. Không nói 吃饭过.
Bài do Xteam 123tiengtrung.com biên soạn