Từ vựng hợp đồng lao động tiếng Trung: những chữ phải hiểu trước khi ký
Từ vựng hợp đồng lao động tiếng Trung xoay quanh vài nhóm chữ: 劳动合同 (hợp đồng lao động), 试用期 (thời gian thử việc), 续签 (ký tiếp), 加班费 (tiền tăng ca), 社保 (bảo hiểm xã hội), 年假 (phép năm), 辞职 (xin nghỉ việc) và 违约金 (tiền phạt vi phạm hợp đồng). Bài này giúp bạn nhận ra các chữ đó và hỏi lại khi chưa hiểu.
Bài chỉ giúp bạn hiểu chữ, không phải tư vấn pháp lý. Điều khoản cụ thể (thời hạn, mức lương, bảo hiểm, phạt) khác nhau theo từng nơi và từng thời điểm. Hãy đọc kỹ bản tiếng Việt và hỏi đơn vị phái cử trước khi ký.
Từ vựng hợp đồng lao động tiếng Trung: bảng chữ cốt lõi
Bạn không cần đọc trôi cả bản hợp đồng. Chỉ cần nhận ra tiêu đề từng mục, rồi biết mục đó nói về chuyện gì để hỏi cho đúng chỗ.
| Chữ Hán | Pinyin | Nghĩa | Thường nằm ở mục |
|---|---|---|---|
| 劳动合同 | láodòng hétong | hợp đồng lao động | tiêu đề |
| 甲方 / 乙方 | jiǎfāng / yǐfāng | bên A / bên B | đầu hợp đồng (thường bên A là công ty, bên B là người lao động) |
| 条款 | tiáokuǎn | điều khoản | khắp hợp đồng |
| 合同期限 | hétong qīxiàn | thời hạn hợp đồng | phần đầu |
| 试用期 / 转正 | shìyòngqī / zhuǎnzhèng | thử việc / lên chính thức | thời hạn |
| 到期 / 续签 | dàoqī / xùqiān | hết hạn / ký tiếp | thời hạn |
| 工资 / 底薪 | gōngzī / dǐxīn | tiền lương / lương cơ bản | tiền lương |
| 加班费 | jiābānfèi | tiền tăng ca | giờ làm, tiền lương |
| 社保 / 工伤保险 | shèbǎo / gōngshāng bǎoxiǎn | bảo hiểm xã hội / bảo hiểm tai nạn lao động | bảo hiểm |
| 年假 / 探亲假 | niánjià / tànqīnjià | phép năm / phép về thăm nhà | nghỉ phép |
| 辞职 / 解除合同 | cízhí / jiěchú hétong | xin nghỉ việc / chấm dứt hợp đồng | chấm dứt |
| 违约金 | wéiyuējīn | tiền phạt vi phạm hợp đồng | trách nhiệm |
| 签字 / 盖章 | qiānzì / gàizhāng | ký tên / đóng dấu | cuối hợp đồng |
Âm Hán Việt giúp nhớ nhanh: 合同 là “hợp đồng”, 条款 là “điều khoản”, 试用 là “thí dụng” (dùng thử), 违约 là “vi ước” (trái điều đã hẹn). Trong hội thoại mẫu “Ký hợp đồng ở xưởng may”, người phụ trách mở đầu buổi ký bằng câu:
Hợp đồng lao động còn là giấy tờ hay bị hỏi tới về sau. Trong hội thoại mẫu “Gia hạn visa lao động”, khi được hỏi cần mang những giấy tờ gì, người lao động liệt kê:
Thời hạn, thử việc và ký tiếp: 试用期, 转正, 到期, 续签
试用期 là thời gian thử việc. Hết thời gian này, bạn 转正 (lên chính thức). Câu hỏi nhiều người muốn hỏi nhất ở mục này là lương lúc thử việc có khác không. Câu trong hội thoại mẫu “Ký hợp đồng ở xưởng may”:
到期 là đến hạn, hết hạn. Muốn nói hợp đồng của mình sắp hết hạn, câu trong hội thoại mẫu “Tư vấn khi hợp đồng sắp hết hạn”:
续签 là ký tiếp, gia hạn hợp đồng. Khi công ty muốn giữ bạn lại, bạn sẽ nghe câu như trong hội thoại mẫu “Gia hạn hợp đồng lao động”:
Cùng hội thoại đó, người phụ trách đưa hợp đồng mới và dặn một câu bạn nên nhớ:
Lương, tăng ca, bảo hiểm: 底薪, 加班费, 社保
工资 là tiền lương nói chung, 底薪 là lương cơ bản (chưa cộng tăng ca, phụ cấp). Mục tăng ca hay chỉ ghi ngắn, nên đây là chỗ đáng hỏi lại. Câu trong hội thoại mẫu ký hợp đồng ở xưởng may:
社保 là gọi tắt của 社会保险 (bảo hiểm xã hội). Trong hội thoại mẫu “Hỏi về quyền lợi bảo hiểm xã hội”, người lao động hỏi thẳng:
Khi được hỏi bảo hiểm xã hội gồm những loại nào, người tư vấn trong cùng hội thoại trả lời:
Tiền bảo hiểm thường bị trừ thẳng vào lương, nên bạn sẽ gặp lại chữ 社保 trên phiếu lương. Trong hội thoại mẫu “Đọc kỹ phiếu lương”, người công nhân hỏi vì sao lương bị trừ bớt, chị Tôn giải thích:
Muốn đọc từng cột trên phiếu lương, xem thêm bài đọc phiếu lương tiếng Trung.
- Bên A, bên B là ai (甲方, 乙方)
- Thời hạn hợp đồng và thử việc (合同期限, 试用期)
- Tăng ca tính thế nào (加班费怎么算)
- Có đóng bảo hiểm không (社保, 工伤保险)
- Nghỉ việc sớm thì sao (辞职, 违约金)
Nghỉ phép, nghỉ việc, chấm dứt hợp đồng
年假 là phép năm. Một số hợp đồng cho người lao động nước ngoài còn có 探亲假 (phép về thăm nhà). Mục nghỉ việc thì có ba chữ dễ lẫn, bạn nên phân biệt ngay từ đầu:
| Chữ | Ai chủ động | Nghĩa |
|---|---|---|
| 辞职 | người lao động | xin nghỉ việc |
| 辞退 | công ty | cho nghỉ việc |
| 开除 | công ty | đuổi việc (thường do vi phạm kỷ luật) |
| 解除合同 | một bên hoặc hai bên | chấm dứt hợp đồng |
Muốn tự xin nghỉ, bạn nộp đơn và nói một câu ngắn như trong hội thoại mẫu “Lá đơn xin nghỉ việc”:
Câu trên nói với trưởng phòng Khổng (孔经理). Nói với tổ trưởng thì đổi thành 组长，这是我的辞职信。
违约金 là tiền phạt khi một bên làm trái hợp đồng. Mục này thường ghi trường hợp nào bị phạt, ví dụ nghỉ trước hạn. Đây là mục bạn nên nhờ đơn vị phái cử giải thích bằng tiếng Việt, không tự đoán.
Dùng thế nào trong tình huống thật
Có chữ không hiểu: chỉ vào và hỏi
Đừng ký khi còn chữ chưa hiểu. Cách dễ nhất là chỉ vào chữ đó và hỏi. Câu tự đặt:
Nếu nhiều chỗ chưa hiểu, nói thẳng điều đó. Câu gốc trong hội thoại mẫu “Đọc kỹ phiếu lương” là về phiếu lương:
Đổi 工资条 thành 合同 là dùng được cho hợp đồng: 我以前没仔细看过合同，有些地方看不懂。
Hỏi hợp đồng ký với ai
Có trường hợp người lao động được một công ty cung ứng (劳务公司) tuyển rồi đưa vào nhà máy làm. Khi đó nên hỏi rõ bên nào đứng tên trong hợp đồng. Câu trong hội thoại mẫu “Tuyển thêm công nhân thời vụ”:
Ký xong: xin giữ một bản
Ký xong, bạn nên giữ một bản để sau này đối chiếu. Trong hội thoại mẫu ký hợp đồng ở xưởng may, người công nhân ký xong thì hỏi luôn:
| Bạn muốn | Câu nói |
|---|---|
| Xin đọc kỹ trước | 我想先看一下合同。 |
| Hỏi nghĩa một từ | 这个词是什么意思？ |
| Hỏi tăng ca | 合同上写了加班费怎么算吗？ |
| Hỏi bảo hiểm | 公司给我们交社保吗？ |
| Xin giữ một bản | 合同我能拿一份吗？ |
Những chữ dễ đọc nhầm trong hợp đồng
- 到期 và 过期. 到期 là đến hạn, hợp đồng hết thời hạn theo đúng kế hoạch. 过期 là quá hạn, hay dùng cho giấy tờ, đồ ăn đã hết hạn.
- 签字 và 盖章. 签字 là người ký tên. 盖章 là đóng dấu, thường là việc của công ty. Hợp đồng đầy đủ thường có cả chữ ký của bạn và con dấu của bên công ty.
- 工资 và 底薪. Con số ghi cạnh 底薪 thường chưa gồm tăng ca và phụ cấp. Đừng hiểu đó là số tiền thực nhận mỗi tháng.
- 辞职 và 辞退. Cùng chữ 辞 nhưng ngược người chủ động: 辞职 là bạn xin nghỉ, 辞退 là công ty cho bạn nghỉ.
Người đi Đài Loan: hợp đồng lao động ở Đài Loan hay ghi là 勞動契約 hoặc 契約 (chữ phồn thể), thay cho 劳动合同. Bảo hiểm xã hội thường chia thành 勞保 (bảo hiểm lao động) và 健保 (bảo hiểm y tế). Phát âm vẫn dùng được kiến thức trong bài.
Muốn chuẩn bị tiếp cho những ngày đầu, bạn đọc tiếng Trung ngày đầu đi làm ở xưởng và phỏng vấn xin việc bằng tiếng Trung. Hội thoại ký hợp đồng, phiếu lương, bảo hiểm có audio từng câu trong mục Giao tiếp. Từ trong bảng trên, bạn ôn ở Từ vựng.
Câu hỏi thường gặp
Hợp đồng lao động tiếng Trung là gì?
Là 劳动合同 (láodòng hétong). Người đi Đài Loan xem thêm ghi chú về cách gọi ở Đài Loan trong bài.
试用期 và 转正 nghĩa là gì?
试用期 là thời gian thử việc. 转正 là hết thử việc, lên nhân viên chính thức.
辞职 và 辞退 khác nhau thế nào?
辞职 là người lao động tự xin nghỉ. 辞退 là công ty cho người lao động nghỉ.
Có nên ký khi chưa hiểu hết hợp đồng tiếng Trung không?
Không nên. Hãy đọc kỹ bản tiếng Việt, hỏi đơn vị phái cử những mục chưa rõ, nhất là tăng ca, bảo hiểm và 违约金.
Bài do Xteam 123tiengtrung.com biên soạn