Phân biệt 还是 và 或者: cùng là “hay”, khác ở câu hỏi và câu kể

Luyện thi HSK · HSK2 · Cập nhật 8/11/2026

Phân biệt 还是 và 或者 bằng một câu hỏi: câu của bạn có bắt người nghe chọn một trong hai không? Có, thì dùng 还是: 你喝茶还是喝咖啡？ (uống trà hay cà phê?). Nếu chỉ là câu kể “A hoặc B đều được”, dùng 或者: 周六或者周日都可以 (thứ bảy hoặc chủ nhật đều được). Ngoại lệ đáng nhớ: câu kể chứa một câu hỏi bên trong (không biết, hỏi, quyết định… A hay B) vẫn dùng 还是.

Phân biệt 还是 và 或者 trong một bảng

Tiếng Việt chỉ có một chữ “hay” (hoặc “hay là”) cho cả hai trường hợp, nên người học dễ dùng một từ cho mọi câu. Tiếng Trung tách rõ: chờ câu trả lời chọn một thì là 还是, nêu các khả năng thì là 或者.

Trong danh sách ngữ pháp HSK 3.0 web dùng, liên từ 还是 có từ cấp 1, còn khung câu hỏi lựa chọn (是)…还是… và liên từ 或者 nằm ở cấp 2. Riêng danh sách từ vựng HSK 3.0 xếp từ 或者 ở cấp 3, nên ôn HSK2 cần nhận ra 或者, lên HSK3 sẽ gặp nhiều hơn.

还是 trong câu hỏi: bắt người nghe chọn một

Khung đầy đủ là (是) A，还是 B？ Hai lựa chọn thường cùng dạng: hai động từ, hai danh từ, hoặc hai cụm cùng kiểu. 是 ở đầu có thể bỏ. Câu tự đặt dưới là câu mời nước rất hay gặp khi bạn đến chơi nhà người Trung:

Bài đọc ngữ pháp về việc chọn ngành sau kỳ thi đại học có câu mẹ hỏi con, dùng đủ cả 是 lẫn 还是:

Hai vế cùng dạng 想学 + ngành. Người con phải chọn một, không thể đáp “có” hay “không”. Đó là dấu hiệu chắc chắn của 还是.

Câu hỏi lựa chọn không cần 吗 ở cuối, vì 还是 đã làm câu thành câu hỏi. Muốn giọng nhẹ hơn, bạn có thể thêm 呢: 你喝茶还是喝咖啡呢？

或者 trong câu kể: “A hoặc B đều được”

或者 nối hai khả năng trong câu kể. Người nói không hỏi gì, chỉ cho biết có những lựa chọn nào. Câu trong cùng bài đọc ngữ pháp về chọn ngành, lần này là câu kể về cách đăng ký:

So với câu của mẹ ở trên: cùng là chuyện chọn ngành, nhưng ở đây không ai hỏi ai. Vì vậy là 或者, không phải 还是.

或者 cũng nối hai việc đã làm. Bài đọc về lối sống tối giản có câu:

Món nào cũng có số phận là “cho đi” hoặc “bán đi”. Câu kể lại việc đã xong, nên dùng 或者. Hay gặp nữa là cụm 比如 A 或者 B (ví dụ như A hoặc B), khi bạn đưa ví dụ:

或者 vẫn dùng trong câu phủ định. Bài đọc về áp lực so sánh trên mạng xã hội có câu:

Tiếng Việt dịch là “thất bại hay buồn bã”, nhưng câu Trung không hỏi ai chọn gì, nên vẫn là 或者. Đây là chỗ người Việt dễ dịch “hay” thành 还是 nhất.

Khi hẹn giờ, hẹn ngày, 或者 + 都可以 / 都行 là câu bạn dùng được ngay. Câu tự đặt:

Câu kể mà vẫn dùng 还是: khi bên trong có một câu hỏi

Đây là chỗ đề thi hay bẫy. Câu có 不知道 (không biết), 问 (hỏi), 想 (nghĩ, cân nhắc), 决定 (quyết định), 看 (xem, tuỳ) + “A hay B” chứa một câu hỏi lựa chọn bên trong. Câu ngoài là câu kể, nhưng phần “A hay B” vẫn là câu hỏi, nên vẫn dùng 还是.

Bài đọc ngữ pháp về chọn ngành có câu kể lại việc đi hỏi bạn bè:

Câu kết thúc bằng dấu chấm, không phải dấu hỏi. Nhưng phần 要选文科还是理科 chính là câu hỏi đã được hỏi: “các cậu chọn khối xã hội hay khối tự nhiên?”. Vì vậy là 还是.

Bài đọc về quyết định học lên cao học có một câu chỉ gồm phần lựa chọn, là điều người viết đang phân vân trước khi tốt nghiệp:

Câu không có 吗, không có dấu hỏi, nhưng vẫn là một câu hỏi lựa chọn đang treo trong đầu người viết: đi làm luôn, hay học tiếp? Gặp kiểu câu “đang phân vân giữa A và B”, bạn chọn 还是.

Khung 不管 / 无论 + A 还是 B cũng dùng 还是, vì nó gom mọi lựa chọn có thể có. Bài 无论…都 và 不管…都 nói kỹ khung này.

还是 còn nghĩa “vẫn” và “tốt hơn là”

Đừng thấy 还是 là nghĩ ngay tới “hay”. Trong câu kể, 还是 đứng trước động từ thường nghĩa là “vẫn”, “cuối cùng vẫn”. Bài đọc về áp lực từ kỳ vọng của gia đình có câu:

Cách nhận ra: 还是 nằm sau chủ ngữ, trước động từ, và không có lựa chọn thứ hai đi kèm. Nghĩa thứ ba là 还是…吧 (tốt hơn là…, thôi thì…), cũng ở cấp 2: 我们还是走吧 (thôi mình đi thì hơn). Ba nghĩa này dùng cùng một chữ, bạn đọc cả câu mới biết là nghĩa nào.

Lỗi người Việt hay mắc khi dùng 还是 và 或者

Dùng 或者 trong câu hỏi bắt chọn

✗ 你喝茶或者喝咖啡？ → ✓ 你喝茶还是喝咖啡？ Lý do: “hay” của tiếng Việt dùng cho cả hai. Lưu ý: 你要喝茶或者咖啡吗？ thì đúng, nhưng là câu khác: hỏi “bạn có muốn uống trà hoặc cà phê gì đó không?”, người nghe chỉ đáp có hay không.

Thêm 吗 vào sau câu 还是

✗ 你去还是我去吗？ → ✓ 你去还是我去？ Lý do: câu hỏi lựa chọn đã là câu hỏi; thêm 吗 là hỏi hai lần.

Dùng 还是 trong câu kể “hoặc”

✗ 周末我看书还是看电影。 → ✓ 周末我看书或者看电影。 Lý do: câu chỉ kể hai việc bạn hay làm, không hỏi ai, nên phải là 或者.

Dịch “hay” nghĩa “thường” thành 还是

“Tôi hay đi bộ đi làm” có chữ “hay” nghĩa là “thường”. ✗ 我还是走路上班。 → ✓ 我常常走路上班。 Lý do: dịch từng chữ. 还是 không có nghĩa “thường xuyên”.

Quên 还是 trong câu có 不知道, 问

✗ 我不知道他去或者不去。 → ✓ 我不知道他去还是不去。 Lý do: câu ngoài là câu kể nên người học chọn 或者. Phần “đi hay không đi” là câu hỏi bên trong, phải dùng 还是. Câu tự đặt theo khung này: 我不知道他今天来还是明天来 (tôi không biết anh ấy đến hôm nay hay ngày mai).

Luyện 还是 và 或者 trên 123tiengtrung.com

Vào bài tập HSK2 để làm câu chọn từ nối, dạng đề hay đặt 还是 và 或者 cạnh nhau. Muốn thấy cả hai từ trong một bài đọc liền mạch, mở bài đọc ngữ pháp chọn ngành sau kỳ thi đại học, bấm từng cụm để xem pinyin và nghĩa. Mục Ngữ pháp HSK có thẻ tóm tắt cả hai điểm ở cấp 2.

Khi đã chắc, thử đề thi thử HSK2. Muốn so 还是 với các cặp liên từ khác như 虽然…但是, đọc bài cặp liên từ tiếng Trung.

Vài câu mẫu có từ trên cấp 3. Bảng dưới để bạn đọc hiểu:

Bài do Xteam 123tiengtrung.com biên soạn