123tiengtrung.comĐọc hiểu

Những thiên kiến vô thức chi phối… — Đọc hiểu tiếng Trung HSK8

Đọc hiểuHSK8thiênkiếnvôthứctự học tiếng Trung

Bài "Những thiên kiến vô thức chi phối quyết định của con người" giúp bạn luyện đọc hiểu tiếng Trung HSK8 qua tình huống thực tế, mở đầu bằng: "Từ lâu nay, con người đã quen tin rằng, quyết định của bản thân, đều là kết…". Có đầy đủ phiên âm pinyin và nghĩa tiếng Việt, kèm từ vựng trích trong bài — phù hợp cho người tự học tiếng Trung.

长期以来， 人们 习惯于相信， 自己的 决定， 都是 理性思考的 结果。 cháng qī yǐ lái, rén men xí guàn yú xiāng xìn, zì jǐ de jué dìng, dōu shì lǐ xìng sī kǎo de jié guǒ. Từ lâu nay, con người đã quen tin rằng, quyết định của bản thân, đều là kết quả của tư duy lý trí.
然而， 行为经济 学的 研究表明， 事实 远非 如此简单。 rán ér, xíng wéi jīng jì xué de yán jiū biǎo míng, shì shí yuǎn fēi rú cǐ jiǎn dān. Tuy nhiên, nghiên cứu kinh tế học hành vi cho thấy, sự thật hoàn toàn không đơn giản như vậy.
我们的大脑， 为了 节省 认知资源， 进化出了 大量的 思维捷径， 也就是 "认知偏差"。 wǒ men de dà nǎo, wèi le jié shěng rèn zhī zī yuán, jìn huà chū le dà liàng de sī wéi jié jìng, yě jiù shì "rèn zhī piān chā". Bộ não của chúng ta, để tiết kiệm tài nguyên nhận thức, đã tiến hóa ra rất nhiều lối tắt tư duy, tức là "thiên kiến nhận thức".
确认偏误， 是其中 最常见的 人们 倾向于 只关注 支持自己 观点的 信息。 què rèn piān wù, shì qí zhōng zuì cháng jiàn de rén men qīng xiàng yú zhī guān zhù zhī chí zì jǐ guān diǎn de xìn xī. Thiên kiến xác nhận, là một trong những loại phổ biến nhất: con người có xu hướng chỉ chú ý đến thông tin ủng hộ quan điểm của bản thân.
不仅如此， "锚定效应" 还会让人 过度依赖 最初获得的 信息， 即便 它并不 准确。 bù jǐn rú cǐ, "máo dìng xiào yìng" hái huì ràng rén guò dù yī lài zuì chū huò dé de xìn xī, jí biàn tā bìng bù zhǔn què. Không chỉ vậy, "hiệu ứng neo" còn khiến con người phụ thuộc quá mức vào thông tin nhận được ban đầu, ngay cả khi nó không chính xác.
例如， "沉没成本 谬误"， 会让人 因为 不愿 承认 损失， 而继续 追加 更多投入。 lì rú, "chén mò chéng běn miù wù", huì ràng rén yīn wèi bú yuàn chéng rèn sǔn shī, ér jì xù zhuī jiā gèng duō tóu rù. Ví dụ, "ngụy biện chi phí chìm", sẽ khiến con người vì không muốn thừa nhận tổn thất, mà tiếp tục đầu tư thêm nhiều hơn.
一方面， 这些偏差 帮助我们 在复杂 世界中 快速 做出判断； yì fāng miàn, zhè xiē piān chā bāng zhù wǒ men zài fù zá shì jiè zhōng kuài sù zuò chū pàn duàn ； Một mặt, những thiên kiến này giúp chúng ta nhanh chóng đưa ra phán đoán trong thế giới phức tạp.
另一方面， 它们 也常常 导致 我们 做出 错误 甚至有害的 选择。 lìng yì fāng miàn, tā men yě cháng cháng dǎo zhì wǒ men zuò chū cuò wù shèn zhì yǒu hài de xuǎn zé. Mặt khác, chúng cũng thường dẫn đến việc chúng ta đưa ra những lựa chọn sai lầm thậm chí có hại.
之所以 这些偏差 如此顽固， 是因为 它们 深深 植根于 人类的 进化 本能之中。 zhī suǒ yǐ zhè xiē piān chā rú cǐ wán gù, shì yīn wèi tā men shēn shēn zhí gēn yú rén lèi de jìn huà běn néng zhī zhōng. Sở dĩ những thiên kiến này ngoan cố đến vậy, là vì chúng ăn sâu bám rễ vào bản năng tiến hóa của loài người.
即便是 受过 专业训练的 专家， 也无法 完全 避免 认知偏差的 影响。 jí biàn shì shòu guò zhuān yè xùn liàn de zhuān jiā, yě wú fǎ wán quán bì miǎn rèn zhī piān chā de yǐng xiǎng. Ngay cả những chuyên gia đã qua đào tạo chuyên nghiệp ấy, cũng không thể hoàn toàn tránh khỏi ảnh hưởng của thiên kiến nhận thức.
商家 深谙此道， 常常 利用 "从众心理" 与 "稀缺效应"， 刺激 消费者 冲动消费。 shāng jiā shēn ān cǐ dào, cháng cháng lì yòng "cóng zhòng xīn lǐ" yǔ "xī quē xiào yìng", cì jī xiāo fèi zhě chōng dòng xiāo fèi. Các nhà kinh doanh am hiểu sâu sắc điều này, thường lợi dụng "tâm lý đám đông" và "hiệu ứng khan hiếm", kích thích người tiêu dùng chi tiêu bốc đồng.
值得 注意的是， 越是 自信的人， 往往越 难以 察觉 自己的 思维盲区。 zhí dé zhù yì de shì, yuè shì zì xìn de rén, wǎng wǎng yuè nán yǐ chá jué zì jǐ de sī wéi máng qū. Điều đáng chú ý là, người càng tự tin, thường càng khó nhận ra điểm mù tư duy của bản thân.
换言之， 承认 自己 可能犯错， 本身就 需要 极大的 智慧与 勇气。 huàn yán zhī, chéng rèn zì jǐ kě néng fàn cuò, běn shēn jiù xū yào jí dà de zhì huì yǔ yǒng qì. Nói cách khác, thừa nhận bản thân có thể mắc sai lầm, tự nó đã cần đến trí tuệ và lòng dũng cảm to lớn.
只有 主动 了解 常见的 认知偏差， 才能 在关键 决策时， 多一分 清醒。 zhǐ yǒu zhǔ dòng liǎo jiě cháng jiàn de rèn zhī piān chā, cái néng zài guān jiàn jué cè shí, duō yì fēn qīng xǐng. Chỉ khi chủ động tìm hiểu những thiên kiến nhận thức thường gặp, mới có thể tỉnh táo hơn một phần vào những thời khắc quyết định then chốt.
可以说， 真正的 理性， 不是 没有 偏差， 而是 懂得 警惕 自己的 偏差。 kě yǐ shuō, zhēn zhèng de lǐ xìng, bú shì méi yǒu piān chā, ér shì dǒng de jǐng tì zì jǐ de piān chā. Có thể nói, lý trí thực sự, không phải là không có thiên kiến, mà là biết cách cảnh giác với thiên kiến của bản thân.
归根结底， 认识 自己 思维的 局限， 或许才是 通往 真正智慧的 第一步。 guī gēn jié dǐ, rèn shi zì jǐ sī wéi de jú xiàn, huò xǔ cái shì tōng wǎng zhēn zhèng zhì huì de dì yī bù. Suy cho cùng, nhận thức giới hạn tư duy của bản thân, có lẽ mới là bước đầu tiên dẫn đến trí tuệ thực sự.

Từ vựng trong bài

  • 来HSK1
    láiđến; tới
  • 人HSK1
    rénngười
  • 们HSK1
    mencác, những (hậu tố)
  • 的HSK1
    decủa (trợ từ sở hữu)
  • 都HSK1
    dōuđều; tất cả
  • 是HSK1
    shìlà
  • 学HSK1
    xuéhọc
  • 事HSK1
    shìviệc, chuyện
  • 我们HSK1
    wǒ menchúng tôi; chúng ta
  • 大HSK1
    dàto; lớn
  • 了HSK1
    le(trợ từ chỉ hành động đã hoàn thành)
  • 也HSK1
    yěcũng
  • 见HSK1
    jiàngặp, thấy
  • 只HSK1
    zhīcon (lượng từ)
  • 点HSK1
    diǎnđiểm; giờ; chút
  • 不HSK1
    bùkhông
  • 还HSK1
    háivẫn, còn
  • 会HSK1
    huìbiết (cách làm); có thể; sẽ; cuộc họp
  • 它HSK1
    tānó (đồ vật)
  • 没HSK1
    méikhông có; chưa
  • 本HSK1
    běnquyển (lượng từ sách); gốc
  • 多HSK1
    duōnhiều
  • 一HSK1
    yīmột
  • 这些HSK1
    zhèxiēnhững cái này
  • 在HSK1
    zàiở; đang (chỉ hành động đang diễn ra)
  • 做HSK1
    zuòlàm
  • 它们HSK1
    tāmenchúng nó (đồ vật)
  • 有HSK1
    yǒucó
  • 能HSK1
    néngcó thể; có khả năng
  • 家HSK1
    jiānhà; gia đình
  • 要HSK1
    yàomuốn, cần
  • 分HSK1
    fēnphút; chia
  • 可以HSK1
    kěyǐcó thể; được
  • 说HSK1
    shuōnói
  • 真HSK1
    zhēnthật, thực sự
  • 没有HSK1
    méiyǒukhông có
  • 认识HSK1
    rèn shiquen biết; nhận biết
  • 第HSK1
    dìthứ (tự)
▶ Học bài này (có audio + bài tập)