Podcast Chủ đề tự do · Tập 9

Ăn cơm chưa?

你吃了吗

Vì sao người Trung Quốc (và cả người Việt) chào nhau bằng câu “ăn cơm chưa?”, và câu chào đó đang thay đổi ra sao.

Premium
HSK5
khoảng 4 phút
Thư giãn
Giao tiếp

Người dẫn: Hạ Phong

Đọc lời thoại song ngữ

Lời thoại song ngữ

Màu giống nhau là cùng một cụm nghĩa.

HạNgười Trung Quốc gặp nhau hay hỏi “ăn chưa” thay cho câu chào. Người Việt mình cũng vậy. Vì sao nhỉ?

HạĐây là podcast của 123tiengtrung.com. Mình là Hạ. Mỗi câu, bạn nghe tiếng Trung trước, rồi tiếng Việt sau.

Một câu chào lạ

很多外国人刚到中国的时候，会被一句话弄糊涂。Hěn duō wàiguórén gāng dào Zhōngguó de shíhou, huì bèi yí jù huà nòng hútu.Nhiều người nước ngoài mới đến Trung Quốc sẽ bị một câu nói làm cho bối rối.

早上在楼下遇到邻居，邻居笑着问：“吃了吗？”Zǎoshang zài lóu xià yùdào línjū, línjū xiàozhe wèn: "Chīle ma?"Buổi sáng gặp hàng xóm dưới nhà, hàng xóm cười hỏi: “Ăn chưa?”

他们认真地回答：“还没有，我正准备去买早饭。”Tāmen rènzhēn de huídá: "Hái méiyǒu, wǒ zhèng zhǔnbèi qù mǎi zǎofàn."Họ trả lời rất nghiêm túc: “Chưa ạ, tôi đang định đi mua đồ ăn sáng.”

然后他们发现，邻居已经走远了。Ránhòu tāmen fāxiàn, línjū yǐjīng zǒuyuǎn le.Rồi họ nhận ra, hàng xóm đã đi xa rồi.

原来，“吃了吗”根本不是在问你吃没吃饭，而是在打招呼。Yuánlái, "chīle ma" gēnběn bú shì zài wèn nǐ chī méi chī fàn, ér shì zài dǎ zhāohu.Hoá ra, “ăn chưa” vốn chẳng phải hỏi bạn đã ăn cơm hay chưa, mà là câu chào.

Vì sao lại là ăn

那么，为什么中国人要用“吃”来打招呼呢？Nàme, wèi shénme Zhōngguórén yào yòng "chī" lái dǎ zhāohu ne?Vậy vì sao người Trung Quốc lại dùng chuyện “ăn” để chào nhau?

一种常见的说法是，在过去很长一段时间里，吃饱饭并不是一件容易的事。Yì zhǒng chángjiàn de shuōfǎ shì, zài guòqù hěn cháng yí duàn shíjiān li, chībǎo fàn bìng bú shì yí jiàn róngyì de shì.Một cách giải thích thường gặp là, suốt một thời gian dài trước đây, được ăn no không phải chuyện dễ.

所以，问一个人吃没吃饭，其实就是在关心他过得好不好。Suǒyǐ, wèn yí ge rén chī méi chī fàn, qíshí jiù shì zài guānxīn tā guò de hǎo bu hǎo.Vì vậy, hỏi một người đã ăn cơm chưa, thật ra là đang quan tâm xem họ sống có ổn không.

中国有一句老话：“民以食为天。”意思是，对老百姓来说，吃是天大的事。Zhōngguó yǒu yí jù lǎo huà: "Mín yǐ shí wéi tiān." Yìsi shì, duì lǎobǎixìng lái shuō, chī shì tiān dà de shì.Trung Quốc có câu cổ: “Dân dĩ thực vi thiên.” Nghĩa là, với dân thường, ăn là chuyện lớn bằng trời.

越南人也常说“吃饭了吗”，道理其实差不多。Yuènánrén yě cháng shuō "chī fàn le ma", dàolǐ qíshí chàbuduō.Người Việt cũng hay hỏi “ăn cơm chưa”, lý do thật ra cũng na ná.

Câu chào đang đổi

不过，这句话也在慢慢变化。Búguò, zhè jù huà yě zài mànmàn biànhuà.Có điều, câu nói này cũng đang dần thay đổi.

在城市里，年轻人见面更常说“嗨”或者“早”。Zài chéngshì li, niánqīngrén jiànmiàn gèng cháng shuō "hāi" huòzhě "zǎo".Ở thành phố, người trẻ gặp nhau hay nói “chào” hoặc “chào buổi sáng” hơn.

“吃了吗”更多出现在老人之间，或者老邻居之间。"Chīle ma" gèng duō chūxiàn zài lǎorén zhījiān, huòzhě lǎo línjū zhījiān.Câu “ăn chưa” giờ hay gặp hơn giữa người lớn tuổi, hoặc giữa hàng xóm lâu năm.

而且，时间也很重要：早上八点问“吃了吗”很自然，可是晚上十一点问，就有点儿奇怪了。Érqiě, shíjiān yě hěn zhòngyào: zǎoshang bā diǎn wèn "chīle ma" hěn zìrán, kěshì wǎnshang shíyī diǎn wèn, jiù yǒudiǎnr qíguài le.Mà giờ giấc cũng quan trọng: tám giờ sáng hỏi “ăn chưa” thì rất tự nhiên, nhưng mười một giờ đêm mà hỏi thì hơi kỳ.

有意思的是，现在很多人在微信上说“改天一起吃饭”，也不一定真的会约。Yǒu yìsi de shì, xiànzài hěn duō rén zài Wēixìn shang shuō "gǎitiān yìqǐ chī fàn", yě bù yídìng zhēn de huì yuē.Thú vị là, bây giờ nhiều người nhắn tin cho nhau “hôm nào đi ăn nhé”, cũng chưa chắc đã hẹn thật.

Đáp thế nào cho khéo

那么，如果有人问你“吃了吗”，你该怎么回答呢？Nàme, rúguǒ yǒu rén wèn nǐ "chīle ma", nǐ gāi zěnme huídá ne?Vậy nếu có người hỏi bạn “ăn chưa”, nên đáp thế nào?

最简单的办法是：“吃了，您呢？”Zuì jiǎndān de bànfǎ shì: "Chī le, nín ne?"Cách đơn giản nhất là: “Ăn rồi ạ, bác thì sao?”

就算你还没吃，这样说也完全没有问题。Jiùsuàn nǐ hái méi chī, zhèyàng shuō yě wánquán méiyǒu wèntí.Dù bạn chưa ăn, nói vậy cũng hoàn toàn không sao.

因为对方真正想听到的，不是答案，而是你的那一声回应。Yīnwèi duìfāng zhēnzhèng xiǎng tīngdào de, bú shì dá'àn, ér shì nǐ de nà yì shēng huíyìng.Vì điều người kia thật sự muốn nghe, không phải là bạn đã ăn hay chưa, mà là việc bạn đáp lại một tiếng.

一句“吃了吗”，背后是一种很朴素的关心。Yí jù "chīle ma", bèihòu shì yì zhǒng hěn pǔsù de guānxīn.Sau một câu “ăn chưa” là một sự quan tâm rất mộc mạc.

下次遇到中国朋友，你也可以先问他一句：“吃了吗？”Xià cì yùdào Zhōngguó péngyou, nǐ yě kěyǐ xiān wèn tā yí jù: "Chīle ma?"Lần tới gặp bạn Trung Quốc, bạn cũng có thể hỏi trước một câu: “Ăn chưa?”

HạMà nói mới nhớ, bạn đã ăn cơm chưa? Nếu chưa thì nghe xong tập này đi ăn đi nhé.

HạMình là Hạ. Hẹn gặp lại bạn ở tập sau, trên 123tiengtrung.com.

Tập khác